ZwlwK
fËZËiwÁw

dwkwtY™„

            21Ìm ÌtgÛ€twky, 1952 owl„

            f×^Ëo f×^Ëo DVËQ myZlqwk ÌXD„ AxMíMhê AxMíxMxkk iËZw oÖRlw oÖflw ÌbmUw xgËýfwkY DdôÖL pËt AwËQ„ GKUw Ì¢ßwc Awk ÌqwËhk ÌXD ÌQËt xbËtËQ owkwUw Ìbm„ e^wPUw gQkI ÌMl dw ewxKþæwd pgwk ek„ AaP 1946 owËl ewxKþæwd eÞËmík ÌhwUwh×xUËZ ew™wËg ÌoKwëbk pwtwZ LwËdk BDxdtxdÄ ewxUêk KwËQ ew£wB ewtxd iÖoxli lyM„ D£k-exúPi oyiwì� eÞËbËm obêwk gwpwbÖk LwËdk lwl ÌKwZêw ewxUêk cwËk-KwËQI ÌN^nËZ ewËkxd„ ÂcÖiw¢ xo¬×ËZ xRËZËQ, ZwI di: di: KËk iw¢ GK obËoøk ÌiRxkUyËZ„ Awk gwvlwt ? eÞxZ GKm’ RËdk iËcø e^PwdgµB RËdk AhÓZeÔgê ÌhwËU AeÞxZËkwcø pËt DËVxQl ewxKþæwËdk bwgy„ Rdô pËtxQl dZ×d GK kwËÄÛk„ eÙxagyk ohwt þÿwd ÌeËtxQl owbw-ogÖËRk P^wb-Zwkw A^wKw GK dZ×d MxgêZ eZwKw„

            ÌoB AgbwËdk GB exkYwi ! owkwËbËmk mZKkw 56hwM RdËMwÅyk iÖËLk hwnwËK, ÌdwËgl eÖkÆwËk oóiwxdZ gwvlwhwnwËK GKiw¢ kwÄÛhwnw dt, AdøZi kwÄÛhwnwk oóiwd xbËZI GZ Awex£ ! GZB Awex£ Ìj Zwk Rdø gkKZ, Rgµwk, owlwpD¥yd, mxfDk kpiwd, Aw²Öo owlwËik iZ Qw¢ËK, gøgowtyËK, PwK×xkRygy Ggv xk…wPwlËKk iZ owcwkY iwdÖnËK †xl KËk ÌiËk Ìflw jwt !

            Sr DËVËQ owkwËbËm„ Ìj iÖp�ËZê mpyËbk k£ß þmê KËkËQ iwxU, xgËbÛwp PwxkxbËK„ xgËbÛwp AwR dwkwtYMË™I„ eöwgËdk iZ eËa ÌdËi GËoËQ RdZw„ xbËd kwË¢ xgkwipyd PlËQ xixQl„ ÌmöwMwËd ÌmöwMwËd eÞKxóžZ AwKwm gwZwo„ Qw¢ iRÖk KÚnK gøgowty PwK×xkRygy xmqK, bm ÌaËK o£k gQk gtËok eÖk€n ixplw ÌK ÌdB ÌoLwËd ! GZgr GKUw AwËëbwld, xKìç ÌKwawI ÌKwd xpvoÛZw ÌdB„ RòwlwËdw ÌewrwËdw ÌdB„ Gixd m£ß pwËZ ÌdZÚZò xbËt jwËŽQd W: iÖxRgÖk kpiwd (gŠg¬× dd), mwioÖËŒwpw, oxf ÌpwËod Lwd Awk...

            Awk ? þæxºZ xgþôËt dwkwtYM™gwoy ÌbLl ZwËbk GZ gQËkk ÌPdw, GZ exkxPZ iiZwR ÌgMiËK AwR Awk ÌPdw jwËŽQ dw„ iMêwd Mwlêo pwB Æ×Ëlk xPkexkxPZw eÞcwd xmqxt¢yk pwËZ AwR gB-eÖþ�ËKk gbËl DrËQ xgËbÛwËpk eZwKw„ ÌKZwgy xmqw QÖËr ÌfËl xbËt RygËdk Adø GK gÛZ ÌmLwgwk Rdø eËa ÌdËiËQd xmqxt¢y„ Ìjid ÌdËixQËld xlxgtwk Iik iÖLZwk Z^wk MwQZlwk iwbÛwow ÌeQËd ÌfËl, Awxm gQk gtËo„ xixQËl, ÌmöwMwËd, xgËbÛwËp byx®ity pËt DËVËQd iiZwR ÌgMi, oiþ� dwkwtYMË™k D£wl gdøw Z^wk ÌeQËd„ eÞiwb †dËld ewxKþ�wdy Go.xW.I. BixZtwRy„ 29Ìm ÌfgÛ€twky Z^wËK ÌeÞ®wk KËk Awdw pl awdwt„ ÌqwËh bÖ:ËL dwkwtYM™ ZLd Ddô£eÞwt„ Rwxid Awdw pl ZuqYwu, xKìç Rwxid ewItw ÌMl dw„ ekxbd ÌKwËUê dMb bm pwRwk UwKwk Rwxid GËlw (52 owËlk bm pwRwk)„ Zw-I dwKP pËlw„ pwRwk pwRwk DË£xRZ RdZwk PwËe ÌKwUê ZLd ejêÖøbþ�„ eÖxlËmk høwËd iiZwR ÌgMiËK XwKw ewVwgwk xo¦wì� Ìdtw pËlw„ gwcw xbËlw RdZw„ Awgwk ÌoB lwxVPwRê, xUtwkMøwËok eÖkËdw Kwxpdy„ xdkþ� Q¢hŠ RdZw Ggwk g¬ KËk xbËlw Pwnwrw Ìkl¢ßxov-Gk ÌklËMU„ AwËkK bfw ovNnê, lwxVPwRê, xUtwkMøwo„ RdZwI ZLd ixktw„ Pwnwrw ÌaËK ewMlw ejêøì� Q’iwBl kwþ�wt pwRwk pwRwk iwdÖn ZZqËY ÌKËU ÌfËl ÌkËLËQ bm-xgm-eéwmUw dt, GKËmw-nwUUw gr gr MwQ„ xdkþ� RdZwk eÞxZËkwc„ Ìd¢yk eÞxZ owcwkY ‘AxmxqZ’ Ìbmgwoyk gÖKhkw hwlgwowk DeËX#Kd„ eÖxlm høwËd gËo og ÌbLËQd iiZwR ÌgMi„ xK hwgËQd ÌK RwËd !

            ovNËnê AwpZ pËt pwoewZwËl PËl ÌMËld BëoËeƒk ÌbËlwtwk ÌpwËod„ Ggv ZLxd AwËmewËmk MÞwi ÌaËK gdøwk iËZw QÖËU GËlw MÞwigwoykw„ RdZwk KwkwMwËk eÖxlm gëby pËt gËo kBËlw„ WwK erËlw BÄ ewxKþ�wd kwBËflzËok„ BxZiËcø dwkwtYMË™ þôkYwZyZKwËlk eÞai KwkxfD Rwky pËtËQ„ ÌMÞ®wk Kkw pËtËQ 115RdËK, bÖ’Rd Qw¢yop„ GZgr ovNËnê eÖxlm GKgwkI †xlgnêY KËkxd„ oºgZ BixZtwRyk xdËbêm xQl GUw„

            ekxbd XwKwk awdwt Adø dwUK„ iÖx£ß PwB ? AwikwI ÌZw ÌZwiwËK ÌQËr xbËZB PwB„ GB KwMRUwt GKUw oB KËk bwI„ GqÖxY ÌQËr xbxŽQ„ xKËok KwMR IUw ? IUw pËlw iÖPËlKw„ ‘jwpw xKQÖ KxktwxQ, h×l KxktwxQ, Awk Kbwxe Kxkg dw„’ NÙYwhËk eÞZøwLøwd KkËld iiZwR ÌgMi„ iÖmxKËl erËld eÖxlm KZêwkw„ GËK ixplw, Zwk Iek Awgwk xmqxt¢y„ ÌmËn GKUw ÌKËl‰wky pËt dw jwt„ eÖxlm xMËt erËld iiZwR ÌgMËik þñwiyk KwËQ„ NËkk Ìg# awdw pwRËZ AwËQ Kxbd ÌaËK, GxK hwËlw Kaw ? GKU× gÖxSËt ÌbL dw ! ZwB ÌZw ! UdK drËlw þñwiyeÞgËkk„ QÖËU GËld awdwt„ jw pgwk pËtËQ, GLd KwMRUwt oB KËk NËk xfËk PËlw„ pZgwK pËt ÌMËld iiZwR ÌgMi„ eéwm bmËKk gwvlwt kqYmyl oiwËRk oóiwxdZw xmqxt¢y pËt xZxd kwþ�wt ÌdËiËQd„ awdw pwRËZ AwUK AwËQd xbËdk ek xbd ÂcÖ AdøwËtk xgk€Ë¦ døwËtk eÞxZÅwk Rdø„ AwMÞwod ÌaËK xeÞt iwZÚhwnwËK kqw Kkwk Rdø„ opËjwxMZw Awk Duowp ÌZw Z^wk bkKwk þñwiyk KwQ ÌaËKB ogêeÞai„ Zwk gbËl GB !

            ÌqËe DVËld þñwiyeÞgk„ GZ gr Awþžcêw„ pZŽQwrw ÌiËtiwdÖn Kaw ÌmwËd dw ÌbxL ! Gq×xY KËk bwI oB, dBËl Ìgk KËk Ìbg gwry ÌaËK„ ZwlwK xbËt Ìbg ! xKìç ZwB xK pt ! Rddy RdôhÓxi GKgwk jwËK WwËK, ‘Ìo Adwxb cµxd’ Ìj GKgwk ÂdËZ ewt Zwk ea gr g¬×k„ þñwhwxgK AwkwËik eÖkËdw RygËd KLËdw xfËk AwoËZ ewËk dw Ìo„ ewkËld dw iiZwR ÌgMiI„ pËt ÌMl ZwlwK„ dwkyk xgk€Ë¦ eÖk€Ënk gÛÊwþ�„

            jÖM gbËl ÌMËQ„ GK×Ëm ÌfgÛ€twky ÌaËK gwvlwËbm pËtËQ„ BxZpwo ÌaËK, bxll ÌaËK iÖËQ ÌMËQd iiZwR ÌgMi„ iÖËQ ÌMËQd eÞcwd xmqxt¢yk eÞxZÅw ÌaËK, þñwiy-oì�wËdk iwcÖjêøit ewxkgwxkK Rygd ÌaËK„ ptËZwgw Rygd ÌaËKI„ Awikw ÌKD Z^wËK iËd kwxLxd„ iMêwd Mwlêo pwB Æ×l dwkwtYMË™ AwRI AwËQ„ ÌdB ÂcÖ GK AowcwkY xmqxt¢y„ ÌbËmk Rdø, iwZÚhwnwk Rdø xjxd cµvËok Kkwl MRêd ÂËdxQËld oŠyËZk iËZw„

            Awgwk ewËt ewËt GxMËt AwoËg GK×Ëm ÌfgÛ€twky„ Awgwk AdÖÅwd pËg ÌbËm xgËbËm„ Awgwk MwItw pËg ‘Awiwk hwËtk k裧 kwŠwËdw’„ Awgwk g£ßwkw AwËgMKxóžZ KËŸ glËgd ÌoB AxgþôkYyt dwi†Ëlwk Kaw ( gkKZ, kxfK, owlwi, Rgµwk, owlwpD¥yd...

( GK xixdU, GK xixdU ! xK dwi glËld ? owlwpD¥yd ?

( p^øw, GK×Ëmk Aik mpyb„ ÌKd ?

( I AwŽQw ! Zw, KËg ÌKwawt mpyb pËtxQËld Rdwg owlwpD¥yd ?

( ÌKd, GK×Ëm ÌfgÛ€twky 1952 owËl„ Ìglw PwkUwk xbËK ! ÌKd iËd ÌdB, H Ìj iwawt †xl ÌlËM jwk iMR Ìgk pËt eËrxQl lwËmk bÖ’f×U b�Ëk ?

( I, p^øw p^øw iËd eËrËQ„ xgmðxgbøwlËtk Gi.G. KõwËmk Qw¢„ LÖxlpyd lwËmk QxgI Qwew pËtxQl eËk BË£fwËK„ ZwB dw ?

( Zw ÌZw gËUB„

( xKìç ZwpËl Gi.G. KõwËmk H owlwpD¥ydxU ÌK, xjxd eËk omkyËk GËo ogwBËK gËlxQËld Ìj LwËiwLw Z^wk mpyb pgwk Lgk QxrËt eËrËQ ?

( Ìpw-ËpwtwU ???

( p^øw, ZwB ÌZw ! xRËšo KkØd dw xMËt gwvlw AøwKwËWiyk lwBËgÛxktwd kwŒwK owËpgËK„

( xKìç, xKìç, LÖxl DËr jwItw lwm ...

( IkKi lwm ÌZw xQl iw¢ GKUw„ G xgnËt ÌKwd xgZKêI ÌdB„ ÌoUwB xQl kxfËKk, iwxdKM™ ÌbËgëbÛ KËlËRk Qw¢, gwbwiZlyk Kiwxmêtwl AwUê ÌeÞËok iwxlK Ik gwgw„ lwmUw IxbdB o¬øwt odw£ß KËkËQd Z^wk hxMíexZ ÌiwgwkK Awly„

( xKìç gbkØ¥yd IiËkk gB, Axl Awpwb, AwLZwk iÖK×Ëlk gB ....

( pËZB ewËk„ þôÙxZPwkYwt bÖ’xZd jÖM eËk h×l ÌZw pËZB ewËk„ xKìç Qxg ÌZw AwËk xiËaø glËg dw ! LÖxl DËr jwItw GKiw¢ lwmUwk Qxg xQl ÌixWKøwl KËlËRk AwVwËkw ÌmËWk bm d¹k k€Ëik ÉiwtÖd Kxgk pwB, xgLøwZ fËUwMÞwfwk AwiwdÖl pK, AwËëbwlËdk ÌdZw AwpËib kxfK, ogwk KwËQB„ exkgZêyKwËl oËëbpwZyZhwËg eÞxZxÅZ pËtxQl LÖxl DËr jwItw GKiw¢ lwmUw kxfËKkB xQl„ Adøwdø jwËbk dwi Rwdw jwt ogwkB Ìmn iÖp�ËZêk xdL^ÖZ gYêdw kËtËQ„ ÌdB ÂcÖ owlwpD¥yËdk„ Awk ÌoB owËa Agmø AwËkw AËdK mpyËbk dwiB Rwdw ÌdB„

( cÖozmwlw, G Ìj hwky GKUw M^øwrwKl pËlw ÌbLxQ„ P×twxlöm gQk cËk ÌbËm xgËbËm GZ AdÖÅwd GZ xÇïU, GZ g£ßÚZwk owlwpD¥yd, G pøwew GLd owilwt ÌK ?

            xgmðxgbøwlt kwÄÛhwnw KxixUk AwpµwtK Aw²Öl ixZd, Ggv ogêRdmÛ˦t Awpib kxfK (ZuKwlyd Qw¢ËdZw), G^Ëbk ÌlLw bxllxhx£K MËgnYwk gB ‘hwnw AwËëbwld : BxZpwo I Zwuejêø’ eËr ÌbLgwk Rdø ewVKËbk AdÖËkwc KkxQ„

25Ìm ÌfgÛ€twky 1952 owl„

            ÌPwL KewËl DËV ÌMl XwKwk okKwky oiÛwU ipwiwdø iøwxRËÄÛU ÌKwËkmy owËpËgk„ gbkwMy gËl exkxPZ, iw¢ 18B ÌfgÛ€twky Z^wËK fxkbeÖk ÌaËK XwKwt GËdËQd Pyf ÌoË¢ßUwky AwxRR Awpib, XwKwk hlwUwBl xoP×Ëtmd KËëUÛwl Kkgwk Rdø„ Zw hwËlwB KËëUÛwl KËkËQd xZxd„ GK×Ëm ÌaËK ÂcÖ †xl Awk †xl„ Qw¢kw jLd ÌiwUwiÖxU mwËtþ�w pËt GËoËQ ZLd ÌbLw jwËŽQ owkw Ìbm RÖËr eÞwt ogxKQÖB g¬„ ÌkËlk PwKw eÞwt g¬, gwo UÛwK ÌZw GËKgwËkB g¬„ ZwB exkgpd oxixZk ÌlwKËbk xdËt ohwt gËo eÞP×k ɉwk I ciËK eÞwt ofl pËt GËoxQËld, ZLd GB ixZ xitw gËl xK !

( jw ewËkd KËkd Mw„ xdRËbËm ekwcyd pBxQ Awikw„ Plg dw gwo UÛwK„

            ohwk ogËPËt AxmxqZ ÌlwKUw Ìjd ogwk owiËd Pr gxoËt xbl gwvlw Rwdw ewxKþ�wdy oiÛwËUk MwËl„ ÌqËe DVËld„

( iwËdUw xK ? xdRËbËm ekwcyd iwËd xK ?

( iwËd gÖBSw ld„

            Ìjd AwËkKUw Pr GËo erl mwodjËì�k oËgêwŽP eËb gow ÌlwKUwk MwËl„ þ�xºZ pËt ZwxKËt kBËld„ ZZqËY ohwk pwItw NÖËk ÌMËQ„ K’NëUw ek ÌKwd xo¦wì� QwrwB ohw Ìmn pËlw„

20Ìm ÌfgÛ€twky 1952 owl„

            ipwKwËlk ¢ßwxì�lËMí GËo bÖlËQ gwvlwk BxZpwo„ U× xg Ak dUz U× xg, bøwUzo bø ÌKwËúPd„ 94 dgwgeÖk ÌkwËW gËoËQ ogêblyt kwÄÛhwnw ovMÞwi exknËbk ohw„ AwMwiyKwl 21Ìm ÌfgÛ€twky xixQl KkËZ ÌbËg dw dÖk€l Awxid okKwk„ 144cwkw Rwky pËtËQ„ Ìo xdËbêm xK ÌiËd Ìdtw pËg, dwxK xixQl pËg„ PlËQ AwËlwPdw, g£ßÚZw„ dwdwkKi gwKø-PwZ×kyËZ ewxd ÌNwlw KËk ovMÞwi ÌaËK xexQËt AwoËQ ovMÞwi exknb„ idow e�ËRwt owe ZwrwËdwB hwl„ lwVwlwxVk iËcø Awikw ÌdB„ kwRmwpy, xoËlU I itidxovËpk o^wIZwl, dwdKwk I pwRv xgËbÛwËp okKwËkk P¡i�xZê ÌZw AwËMB ÌbLw ÌMËQ„ ÌowpkwItwbêyk iËZw ÌdZwËK iw¢ Ìoxbd ÌbËmk gwBËk QÖËr ÌfËlËQ„ fRlÖl pËKk iËZw ‘ÌmËk gwŠwl’ÌK AwQwr ÌiËkËQ„ G Ìpd Ddôwb okKwËkk xgk€Ë¦ ovMÞwiUw Ìbd-bkgwËkk iËcø oyiwg¦ kwLwB hwl„ ÌbmËeÞËik Rdø eÖxlËmk Ww¡w ÌLËZ PwB dw gweÖ„ Awexd g^wPËl gwËek dwi„ ÌbLQ dw, XwKwk GZKwËlk gwŠwly iøwxRËÄÛU gxnêtwd pwtbwk owËpgËK oxkËt fxkbeÖk ÌaËK gbkwMy ÌKwËkmy owËpgËK iw¢ ekÂxbd XwKwk iøwxRËÄÛU Kkw pËlw„ ÌK RwËd Ik iËd xK AwËQ„ ZwB AwMwiyKwËlk 144cwkw Awikw lqôyËQËlk iËZw ÌiËd Ìdg„ Awikw iwËd e�gê ewxKþ�wd AwItwiy lyM, eÔgê ewxKþæwd Qw¢lyM, ÌLlwfËZ kgµwdy ewxUê, ZiÖ¥Öd iRxlm, Gkw„ ÌiRxkUy ÌhwËU ewm pËt ÌMl dZRwdÖ xo¦wìæ�„ xixQl pËg dw„

            ‘dw ! G xo¦wìæ Awikw iwxd dw„’ Agwcø ÌNwrwk iËZw Nwr Ìg^xKËt DËV b^wrwl jÖglyËMk Axl Awpwb, fRlÖl pK pËlk Awk ÌixWKwl KËlËRk ovoËbk xhxe jaw¢ßËi mwioÖl Awli I ÌMwlwi iIlw, Ggv XwKw xgmðxgbøwlËtk kwÄÛhwnw KxixUk AwpµwtK Aw²Öl ixZd„ ÌiRxkUy xo¦wËì�k xgeËq Ggv BxZpwËok eËq AËiwN DŽPwkY KËk ÌMl ‘GKm P×twxlöm cwkw ÌhËŠ bÖËmw P×twxlöm LË¡ exkYZ pËg„ Kwl dt, AwRB„’ ZZqËY xgm ÌexkËt GK×Ëmk AwxŠdwt ew ÌkËLËQ Nxr„ þ�xºZ ÌiRxkUyk ÌPwËLk owiËd PwkËU AxMíKYw iwSkwËZk A¬KwËk kItwdw pËt ÌMl AwËlwxKZ o�Ëjêøk o¬wËd„ oÖb�k hxgnøËZ GKw£Ëkk QwxgµËm iwPê Awk ÌnwlB xWËo¹Ëkk ÌPwËL ZLd f×ËU DËVËQ ZÚx®k pwxo„ Awk ht ÌdB„

            BxZpwo GhwËgB ÑZky pt„ iÖx£ßeËak Ìp AMÞb�Z ! KëUKeËak Ìp Zyaêjw¢y ! ÌZwiwËbk mZËKwxU owlwi„