iÖx£ßËjw¦wËbk eÞpkyk hÔxiKw xdËZ pËg : Goxe iwpgÖg

iwpgÖgDx¥d AwpËib gykxg¢ßi­ Goxe iwpgÖg xpËoËg oixcK exkxPZ„ eÖxlm oÖewk xpËoËg Agok MÞpËYk ek gZêiwËd gøgow Ggv kwRdyxZËZ gøþæ„ gŠg¬× exknËbk XwKw ipwdMk ohwexZ„ 1971 owËlk iÖx£ßjÖ˦ Zwk gykZòeÔYê hÔxiKw gwvlwËbËmk bxqYwéËl xKvgbxìæoi„
XwKw xgmðxgbøwlËt AcøtdKwËl iwpgÖgDx¥d AwpËib xQËld Qw¢lyËMk eÞhwgmwly ÌdZw„ '64-65 owËl ZuKwlyd XwKw pl (mpybÖlöwp pl) Qw¢ ovoËbk xdgêwxPZ hwBo ÌeÞxoËWëU xQËld„
jxbI Ìo oit G plxU xQl okKwk oiaêK Qw¢ ovMVd GdGoGf-Gk N^wxU„ AaêdyxZËZ Adwoê I iwýUwk xWxMÞ ARêËdk ek 1967 owËl GGoxe xpËoËg owkbw eÖxlm GKwËWxiËZ ÌjwMbwd KËkd„ '68 owËlk 16 xWËo¹k eÞai ÌewxýUv ewd ZuKwlyd MhdêËkk GxWxo xpËoËg„ 1970 owËlk iwPê ÌaËK RÖd iwo ejêìæ itidxovËp GGoxe (ÌUÛxdv) xQËld„ RÖd iwËok ÌmËn Awgwk AwËMk eËb xfËk AwËod„ ÌoËïU¹k iwËo xSdwBbËpk GoxWxeI xpËoËg ÌewxýUv ewd„ GKw£Ëkk RwdÖtwxk iwËo ÌoËUlËiëU ÌUÛxdËOk Rdø ZwËK ewVwËdw pt P›MÞwËik owZKwxdtwt„ 7 iwPê owZKwxdtw ÌaËK P›MÞwi AwËod ÌkxWIËZ gŠg¬×k hwnY Ìmwdwk Rdø„ xKìç ÌkxWIËZ hwnY oóeÞPwk Kkw dw pËl H xbd o¬øwtB exkxþÿxZ Rwdwk Rdø kIdw pd XwKwk DË¥Ëm„ xgmðxgbøwlËt Qw¢lyËMk ÌdZw xQËld„ G KwkËY gŠg¬×op xoxdtk ÌdZwËbk oËŠ NxdÅ exkPt xQl„ 7 ÌaËK 8 iwPê ejêìæ XwKwt Agþÿwd KËk ÌdZwËbk oËŠ ÌjwMwËjwM kwËLd„ eÖxlËm PwKxk KkËZd­ ZwB xdtxiZ eÖxlm KËëUÛwl kØËi jwZwtwZ KkËZd„ GB oÖgwËb owkw ÌbËmk Lgk ÌeËZd opËRB„ gÖSËZ ewËkd XwKwk iËZw owkw ÌbmB ZLd xgËqwËhk Aw†Ëd RòlËQ„
iwpgÖg xo¦wìæ xdËld xdËRk KiêþÿËl xfËk xMËt RdMYËK ovMxVZ I iÖx£ßjÖ˦k eÞþçxZ MÞpËYk„ 18 ZwxkL xfËk ÌMËld xSdwBbp„ Hxbd þÿwdyt AwItwiy lyM ÌdZwËbk oËŠ ÌjwMwËjwM I ÑgVK KËkd„ xSdwBbËp AwËëbwld ZLd Z×ËŠ„ GKRd eÖxlm KiêKZêw pËt iwpgÖg jLd opËjwxMZwk Awmðwo xbËld­ ÌdZwkw LÖgB AwdxëbZ I DuowxpZ pËld„ ÑgVËK AwËlwPdwk ek Qw¢lyËMk ÌQËlËbk Aþè eÞxmqËYk Rdø ewxVËt xbËld Awdowk, iÖRwxpb ÌUÛxdËO„
25 iwPê kwËZ kwRwkgwM eÖxlm lwBËd ewxKþæwxd gwxpdyk Aw¢ßiËYk Lgk xSdwBbËpk eÖxlËmk ItøwkËlËoI ckw eËr„ iwpgÖg awKËZd Itwebw ÌkýU pwDËo„ oËŠ oËŠ ZwËK LgkxU RwxdËt ÌbItw pt„ G Lgk ÌeËt bÛØZ QÖËU jwd awdwt„ ÌoLwËd ÌdZÚgÙëb I eÖxlm oboøËbk ÌWËK exkxþÿxZ xdËt AwËlwPdw KËkd„ H kwËZ awdwt DË£wld KËkd þñwcyd gwvlwk eZwKw„ Zwk xdtìèËY 4/5m AwËMítwþè xQl„ G†Ëlw AwItwiy lyM I Qw¢lyËMk ÌdZwKiyêËbk iËcø xgZkY KËkd„
G oit jËmwk ÌaËK ÌUxlËfwd AwËo Ìj, KøwëUdËiëU ÌaËK ewxKþæwxd Ñodøkw AwoËQ xSdwBbËpk xbËK„ LgkxU xZxd K×xÄtwËZ RwxdËt Ìbd„ GkB iËcø xSdwBbp mpËkk ÌiwËr ewxKþæwxd Ñodøkw GËo Ìe^#ËQ ÌMËQ„ iwpgÖg Itwebwk AxfowkËbk AdÖËkwc KËkd mpËk 'göøwK AwDU' Kkwk Rdø„ Axfowkkw opËjwxMZw KËkd„ mpk A¬Kwk pËt jwt„ ewxKþæwxd Ñodøkw GËZ ht ÌeËt xfËk xMËt mpËkk gwBËk Agþÿwd Ìdt„ ÌoLwd ÌaËK GKUw AMÞgZyê bl ewVwt mpËk„ ZËZwqËY iwpgÖg Zwk gwxpdy xdËt mpk ÌaËK LwxdKUw bÔËk GKUw AwLËqËZ xMËt Agþÿwd Ìdd„ Zwk DË¥mø xQl ZwuqxYK qtqxZ I eÞwYpwxd GrwËdw„ ewxKþæwxd gwxpdy awdwt GËo KwDËK dw ÌeËt iÔl bËlk oËŠ xiËl PËl jwt K×xÄtwt„ Ikw PËl jwItwk ek iwpgÖg Zwk bl xdËt Awgwk mpËk xfËk AwËod„ xo¦wìæ Ìdd mpk kqwk lËqø ewxKþæwxd gwxpdyk PlwPl xgxNíZ Kkwk„ Ìo AdÖjwty jËmwk-xSdwBbp orËKk xgmLwxl xgÛR I K×xÄtw-xSdwBbp orËKk ÌMkwM™ xgÛR AKwjêKk KËk xbËld„ GKB oËŠ P×twWwŠw-xSdwBbp orK I fxkbeÖk ÌaËK kwRgwry-K×iwkLwly orËK þÿwËd þÿwËd MwQ ÌfËl gøwxkËKW oÙxÄ KkËld„ GK Kawt xSdwBbp AxhiÖLy og†Ëlw kwþæw g¬ KËk xbËld„
G oit GKUw oixìñZ xo¦wìæ xdËld, jËmwk KøwëUdËiëU Aw¢ßiËYk„ G lËqø jËmwËkk xbËK AMÞok pËt gwËkwgwRwk xgÛËRk KwËQ Agþÿwd m£ß KËkd„ AdøwdøxbK ÌaËKI xhdí xhdí bl jËmwËkk xbËK AMÞok pt„ PwkxbK ÌaËK jËmwk KøwëUdËiëU ÌNkwI KËk Aw¢ßiËYk exkKùedw xQl„ xKìç Ìo Aw¢ßiY Awk ptxd­ dwdwd KwkËY„
Gk AwËM iwPê iwËPk 28 Aagw 29 ZwxkL AwItwiy lyM ÌdZw ZwRDx¥d Awpib I gøwxkýUwk Awiyk-Dl Bolwi K×xÄtw pËt hwkËZ jwd„ iwpgÖg I Zwk g¬× ÌiËpkeÖËkk GoxWI ZIxfK bÖËdZwËK oyiwËìæ Ìe^#ËQ Ìbd„ jËmwk Ìodwxdgwo Aw¢ßiËYk Rdø xKQÖ hwky AËþèk gøgþÿw KkËZ ZwRDx¥d AwpibËK AdÖËkwc RwdwËl xZxd xgGoGf-Gk KwQ ÌaËK xdËt xKQÖ pwB G…Kõ×xoh ÌMÞËdW Ggv Adøwdø Aþè Ìbd„ 13 GxeÞl gwËkwgwRwËk Z×iÖl jÖ¦ pt„ jÖ˦ Aþè I RdgËl AËdK mx£ßmwly ewxKþæwxd gwxpdyk oËŠ xUKËZ dw ÌeËk iÖx£ßËjw¦wkw eúPwueowkY KkËZ gwcø pd„ iwpgÖg Zwk bl xdËt xSdwBbp ÌQËr P×twWwŠwk xbËK oËk jwd„ 16 GxeÞl ewxKþæwd GtwkËfwoê P×twWwŠwt gøweK ÌgwiwgnêY KËk„ iwpgÖg Zwk ÑodøËbk xdËt Ìgwiw gnêËYk iÖËL eËrd„ ZËg ÌKwËdw qtqxZ ptxd ZwËbk„ H xbdB oblgËl oyiwìæ AxZ¢ßi KËk hwkËZ Agþÿwd Ìdd„ jwItwk eËa ÌUÛRwxk Aw¢ßiY KËk dMb 4 ÌKwxU 4 lwL UwKw I 25 ÌKxR þñYê ovMÞp KËk xdËt jwd„ eËk G†Ëlw iÖxRgdMk okKwËkk KwËQ Riw Ìbd„
17 GxeÞl iÖxRgdMËk eÞxZxÅZ MYeÞRwZìèy gwvlwËbm okKwËkk ixìèohwk meaMÞpY AdÖÅwËd ÌjwM Ìbd iwpgÖgDx¥d AwpËib„ GLwËd Aþÿwty kwÄÛexZ Ñotb dRkØl BolwiËK MwWê Af Adwk eÞbwdKwky blËK ÌdZÚZò Ìbd xZxd„ 19 GxeÞl xdR Ñodøop ÌgdwËewl GlwKwt eÞai BýU ÌgŠl ÌkxRËiËëUk oËŠ ovjÖ£ß pd„ iÖx£ßjÖ˦ 8dv Ìoƒk MVËd †kØZòeÔYê hÔxiKw ewld KËkd„ owZqykw owgËoƒËkk Kiw«wk xpËoËg bwxtZò MÞpY KËkd„ GB ÌoƒËkk AcyËd xgxhdí jÖ˦ Avm Ìdd„ 28 Ìi iÖx£ßgwxpdyk Ìhwikw xWËfËëok Iek ewxKþæwxd gwxpdyk Aw¢ßiY eÞxZpZ KËkd„ 20 ÌoËïU¹k ewxKþæwxd gwxpdyk ÑgKwky N^wxUk Iek Aw¢ßiY KËkd„ 10 NåUw þÿwty G jÖ˦ †kØZkhwËg AwpZ pd iwpgÖg„ GLwËd Zwk AìæZ 50 Rd opËjw¦w mpyb pd„ †xlxg¦ Agþÿwt ewxdËZ S^wxeËt eËr ÌKwËdwkKËi xdkweb AgþÿwËd PËl jwd iwpgÖg„ hwkËZk gøwkwKeÖk owixkK pwoewZwËl xPxKuow Ìdd„ oÖþÿ pItwk ek 16 A˃wgk Awgwk ÌoƒËk ÌjwM Ìbd„
xWËo¹Ëkk eÞaixbËK hwkZyt ÑodøËbk oËŠ xiËl jËmwk bLl KËkd„ Zwk N^wxU þÿwed KËkd jËmwËkk ixdkwieÖËk„ 16 xWËo¹k XwKwt ewxKþæwxd Ìodwgwxpdy AwdÖÅwxdK AwZôoieêY KkËl jËmwk GlwKwtI ÌQwU ÌQwU bl AwZôoieêY KkËZ awËK„ iwpgÖgDx¥d AwpËib ixdkwieÖk I ewmðêgZyê GlwKwt ÌgowixkK mwod eÞxZÅwk lËqø KwR KËkd„ 28 xWËo¹k xdËbêm AwËo iÖx£ßËjw¦wkw Ìj jwk eÔgêZd KwËR xfËk jwËg„ iwpgÖg I ZIxfK GKoËŠ XwKwt xMËt oxPgwlËt ÌjwMbwd KËkd„ eËk gwvlwËbm okKwk iÖx£ßjÖ˦ Aoi owpxoKZw I gykËZòk Rdø ZwËK gykxg¢ßi DexcËZ hÔxnZ KËk„
GKw£Ëkk gyk iÖx£ßËjw¦w iwpgÖgDx¥d AwpËib G eÞxZËgbËKk KwËQ Zwk AdÖhÔxZ gø£ß KËk ÌqwËhk oËŠ gËld, GKw£Ëk Ìj Awlgbk, kwRwKwk-RwiwxZkw ewxKþæwxdËbk bwlwxl KËkËQ, G ÌbËmk iÖx£ßKwiy iwdÖnËK pZøw KËkËQ Zwkw AwR ÌbËmk qiZwt­ GKRd iÖx£ßËjw¦w xpËoËg Gk ÌPËt Ìgbdwk Awk Ky pËZ ewËk„ xZxd gËld, BolwËik dwËi h^wIZw xbËt '71 owËl RwiwxZkw G ÌbËmk iÖx£ßjÖ˦k eËqk iwdÖnËK pZøw KËkËQ„ AwRI Zwkw GKB Kwtbwt pZøwKw¡ PwxlËt jwËâQ„ GLd GËbk xgkØ˦ AwiwËbk AxþæZò kqwk ovMÞwi KkËZ pËg„ GËbk xPkZËk DuLwZ KkËZ pËg„ G Rdø eÞËtwRd iÖx£ßjÖ˦k eËqk mx£ßk gÙp£k HKø„ iwpgÖg gËld, GB Ìj ipwHKø pËâQ­ G ÌqË¢ AwiwkI GKUw hÔxiKw AwËQ„ Awikw iÖx£ßËjw¦wkwB eÞai GB HËKøk WwK xbËtxQlwi„ GLd GB HKøËiwPêw jxb pt ZwpËl AwËëbwld ofl pËg„ GB HËKøk iwcøËi jxb lqø AxRêZ pt ZwpËl Awgwk Ìjd ÌoUw xgeaMwiy dw pt ÌoRdø iÖx£ßËjw¦wËbk eÞpkyk hÔxiKw MÞpY KkËZ pËg gËl xZxd iìægø KËkd„