54xU
GK×Ëm
Awiwk RygËdk oét 54xU ‘GK×Ëm’„ ‘GK×Ëm’ AwËQ gËl Awxi ‘DdíZ iþæK’ DËâP Z×Ël AwxQ ‘‘Ìj iþæËK ht ÌlËL dwB ÌlLw, bwoËZòk cÔxl Aw^ËK dwB Kl‰ xZlK’’„ ‘GK×Ëm’ Awiwk bÖ‘pwRwk gQËkk RwxZ-o£òwk ovËM Awiwk AwZòwk xQdí g¬d eÖd:ovjÖ£ß KËkËQ„ iwdg ohøZwk AwxbMìæ AwËlwxKZ eÛwìæËk Awiwk eÔgêeÖkØnËbk bÙ® ebPwkdw jw ARwdw xQl, RwdËZ ÌeËk Awxi xgþôtwxghÓZ, eÖlxKZ Ggv AdÖeÛwxdZ plwi„ Awxi xPuKwk KËk glöwi, ÌbL eÙxagy, ÌZwikw jLd cËiêk Ìdmwt i£ pËt iwdÖËnk qiZwËK AËl#xKK Ìbg-Ëbgyk pwËZ oieêd KËk xdRêyg, AbÙÄgwby xQËl Aagw Zwk xhdí gøLøw KËk eÛxZËgmy Ìbm†xlËZ pwdw xbËt dkpZøw I cµvolylwt ÌiËZ DVËZ, ZLd Awiwk eÔgêeÖkØËnkw DâPK˪ glËZd ‘ogwk DeËk iwdÖn oZø, Zwpwk DeËk dwB’„ GhwËg GK×Ëm AwiwËK Ggv Awiwk RwxZËK iwdxgK qiZw I ijêwbwËgwËck ÌmÛÅ AgþÿwËd xdËt GËoËQ„ GK×Ëm AwiwËbk xmxLËtËQ ewxKþæwd xiaøw, GK×Ëm AwiwËbk gËl xbËtËQ owiÛwRøgwb iwdgZwk m¢Ø„ ‘GK×Ëm’ gwOwxlËK Zwk eÛwdmx£ß Ìfku ÌbItwt gwOwxl Zwk HxZpwxoK Ggv Ìh#MxlK Rdôh×xiËK pwdwbwk iÖ£ß Kkl xPkZËk„ AwR Awiwk RwxZk ovËM AwxiI ‘AwedwËk Qwrw Kxkdw KwpwËk K×xdêm’„
‘GK×Ëm’k
KwËQ AwiwËbk bwgy xQl RwZyt þñwxcdZw I ijêwbwËgwc„ gkKZ, owlwi, Rgµwk eÛiÖL
hwnw-mpybËbk AwZòwÉxZk xgxdiËt ‘GK×Ëm’ Zw AwiwËbk xbËtËQ jxbI þñwcyd
kwËÄÝk eÛxZÅwk Rdø AwkI KËtK lq gwOwxlËK eÛwd gly xbËZ pËtxQl„
Zwkek gwOwxl RwxZk Alqø ÌbgZw RwxZþñ£òw xgKwËmk AMÛËb#Ërk gøwUd þñwxcdZw
Ìbgyk pwËZ pþæwìæk KËk„ Kaw xQl þñwxcdZw ‘GK×Ëm’k oKl þñeíowc
eÔkd KËk ÌbËg„ xKìç AwR ejêìæ gwOwxlk þñwxcdZw ‘GK×Ëm‘k Ìbtw
hwk gpd Kkwk ÌjwMøZw ÌbLwËZ ewËkxd„
Awiwk
RygËd 54Zi ‘GK×Ëm’ GËo ÌbËL Awiwk AwZòw þñwxcd gËU, xKìç Awiwk
Ìbp xdËt ÌLlËQ BxZpwËok ÌeÛZwZòwkw, ohøZwk mK×Ëdkw„ MZ KËtK gQk cËk
hwnw I ovÆÚxZk Rdø gwOwxl jÖgKËbk AwZòbwdËK eÛxZgQk xgmðgwoy þôkd KkËlI,
21Ìm ÌfgÛØtwkyk H xbËd pøwiËlËUk gwgwk iZ Amkyky AwZòw pËt GK×Ëm
Awiwk KwËQ ÌbLw Ìbt„ Awxi gÖSËZ ewxk ‘GK×Ëm’ AwiwËK GKxU htwdK AiŠËlk
gwZêw xbËZ Pwt„
Awiwk
19xU ‘GK×Ëm’ ÌKËUxQl gÙxUm eÛh×Ëbk
owieÛbwxtK xgn hkw Depwk ewxKþæwËd„ BxZpwËok GKiw¢ pwoøûeb kwÄÝ
xpowËg oÙÄ ewxKþæwËdk Ìbp Ggv cËkk iwSLwËd xQl Zwk Rdô m¢Ø, DeipwËbËm
gÙxUËmk x§Zyt ‘gKxmo’ hwkZ„ eÔgêewxKþæwd Aaêwu gZêiwËdk þñwcyd
gwvlwËbm exúPi ewxKþæwËdk Z×ldwt xmqw-byqw, Duewbd BZøwxb ogêËqË¢ xQl
GxMËt„ ZLd (GLdI) exúPi ewxKþæwdyËbk LÖxlk xhZËk xQl icøjÖMyt ciêyt
Aw^cwk„ Ikw eÔgêewxKþæwdyËbk ÌbLZ AxgKxmZ iÖoliwd xpowËg xpëbÖ ovÆÚxZËZ
AwKª xdixŒZ„ Ìo xgPwËk AwiwËbk hwnw I ovÆÚxZ xQl xpëbÖËbk„ oÖZkwv
iÖoliwd ewxKþæwËd Zw ÌKwdhwËgB PlËZ ewËk dw„ GB GKxU KwkËdB mpyb
xidwk Ggv mpyb xbgo GLd ejêìæ gÙxUm-JkoRwZ ewxKþæwdyËbk AwRdô m¢Ø„
ewxKþæwËd ewk pItw 19xU GK×Ëmk iwËS gÉgwk mpybxidwËk pwilw pËtËQ„ ogêËmn
pwilw pËtËQ 1971oËd„ G pwilwt m¢Økw
mx£ßmwly Ìgwiwk AwNwËZ AwiwËbk ‘þôÚxZk xidwk’ËK cµvoþæÓËe
exkdZ KËkxQl„ Ikw þÿ×lixþæûK ÌgK×g ggêk xQl gËl KLdB RwdËg dw Ìj
ovMyËZk iZ gwOwxlk ‘GK×Ëm’kI ÌKwd xgdwm ÌdB„ jZgwk cµvo pËg kÕeKawk
Kawk xfxd… ewxLk iZ ‘GK×Ëm’ Awgwk Rdô ÌdËg xPZwhþô ÌaËK„ gþçZ:
‘GK×Ëm’ AwËQ gËlB gwOwxl AwËQ„ jZxbd G ckwt GKRd gwOwxlI RygyZ awKËg
ZZxbd ‘GK×Ëm’I awKËg„
þñwcyd
gwvlwËbËm ewkiwdxgK P×xlök iZ ‘GK×Ëm’k Kaw xQl Adìæ ÌeÛkdwk Axgdmðk
Duo pËt awKw„ Kwkd AwiwËbk cwkdw xQl 1971 oËd lq mpyËbk kË£ßk gdøwt
gwOwxlk RwxZþñ£wt ÌXËl Ìbtw oKl xgn ÌhËo ÌMËQ„ Awmw xQl, Awikw owieÛbwxtKZwiÖ£ß
pËtxQ, eúPwbebZwk oKl bÖMê¬ DcwI pËtËQ AwiwËbk ÌPZdwk AwKwm gwZwo ÌaËK„
xKìç xKQ× iwdÖËnk LÖxlk xhZËk þñwxcdZwk eÛLk AwËlwKkxmô GLËdw ÌXwËKxd„
xmÂkw Ìjid ÌgËr IVwk GK ejêwËt xdËRËbk il xdËt ÌLlw KkËZ hwlgwËo, H
iwdÖn†xlI xdËRËbk eúPwbebZw xdËt GLdI ÌLËl jwËâQ„ H RrgÖx¦ dÄ
gwlKËbk ¢ßyrwdK gwxdËt AwiwËbk þñwxcdZwk bÖmiËdkw IËbk Awgwk AwiwËbk
xgkØË¦ ÌlxlËt xbËtËQ„ H A¬ dÄ iwdg oìæwd†xl þñRwxZ iwdÖnËK Ìgwiwk
AwNwËZ pZøw KËk PËlËQ„ AwiwËbk þñwxcdZwk xgkØË¦ okwoxk G Aw¢ßiËdk
AwËM gwOwxlk m¢Økw dwdw QlQ×Zwt Zwk iwdoËlwËK AdÖeÛËgËmk ÌPÄw PwxlËtËQ„
gwOwxlËZòk ovËM Bolwi xixmËt Zwkw GKUw RwMwxLP×ry owieÛbwxtKZw-bÖÄ RwZyt
bmêd bw^r KkwËdwk ÌPÄw KËkËQ„ AwiwËbk BxZpwËok cwkwgwxpKZw I RwZyt iÖx£ßovMÛwËik
xbK-xbmw dÄ KËk gwvlwËbmËK Awgwk ewxKþæwdy Aw^þæwK×Ër xdxq® Kkwk ÌPÄwt
ÌiËZËQ„ GLd eÛxZgQk ‘GK×Ëm’ GËl AwiwËbk AU×U RwZyt HKø ÌbËL H Aemx£ß Axþÿk pËt eËr„
ZLd AwiwËbk ht pt GB gÖxS mpybxidwËk Ìgwiw pwilw pt„ 54 gQk cËk G jìèdw
Awk Ìjd opø pËâQ dw„
Awiwk
RygËdk 54Zi ‘GK×Ëm’ÌZ GËo AwxiI AwR GKUw PÓrwìæ jÖ¦ PwB„ id gËl
Awgwk fwU×K GKUw Ìgwiw mpybxidwËk, DËr jwK xblöy Awk Bolwiwgwb GKovËM„ RðËl
DV×K, ÌRËM DV×K AËmwËKk hwkZgnê, AwKgËkk hwkZgnê„ hwkZ, ewxKþæwd
Awk gwvlwËbm GKw GKw AwR Awk ewkËg dw owiÛwRøgwËbk ‘KwËlw iøwxRK’
owieÛbwxtKZwËK LZi KËk xbËZ„ ZwB, AwiwËbk q×bÛ gwvlwËbËmI
kwRwKwk-Awlgbk, RwiwZy gwvlwhwBËbk xdiê×l Kkwk RËdø Ìj ÌKwd eÛKwËkk owiÛRøgwb
xgËkwcy GKUw DeipwËbmyt HKø AwR Aexkpwjê pËt eËrËQ„