xmxqZ I 'owf-KweÖBrøwk ewaêKø

Ìglwl ÌgM

jÖ£ßm² §wkw MxVZ 'owf-KweÖBrøw' DeiwxU gwOwlyk 'gŠg¬×'k Aìæk pËZ þñZ:DuowxkZ GKxU xgËmnY„ gwKmwl MVdKwËl RwZyt ovoËb Axgþôkdyt g£ßÚZwt xZxd Zw^k iwdÖnËbk (''Ìp kw Awiwk iwdÖn, Ìp kw Awiwk hwB'') RwxZ xpowËg bw^rwËdwk RËdø xKQ× xbKxdËbêmdw xbËtxQËld„ ÌoBowËa, Zw^k ÌoB AËl#xKK ZRêxd dwxPËt bÖxdtwk iwdÖËnk Rdø xbËt ÌMËQd jÖMjÖMwìæ þÿwty GKxU oZKêgwYy„ '' A xitwkw, GKUw Kaw owf owf Ktøw Ìbgwk PwB, owf-KweÖrøw iwdÖn awBKøw gw^BPw awKgw''„

gŠg¬×-oÙÄ GB 'owfKweÖBrøw' DeiwxUk oxVK Aaê Awikw KLdB o¬wd Kxkxd„ Gk oxVK AËakê Delx³ pËl gwOlwËbm AwItwxi lyËMk KLdB Ac:eZd pZ dw Ggv MZ ÌZx¢m gQk cËk owf-KweÖBrøwËbk Aaêpyd, gwlxLlø dZêd-K×bêdI ÌbLËZ pZdw eÛxZhwgwd, oÙRdmyl gwOwly RwxZËK„ gwOwlyk pwRwk gQËkk ÌmÛÅ ÌdZwk H jwbÖiìèxU AdÖcwgËd gøaêZwk RËdøB AwR Awikw Aeiwd I ekwRËtk iwdg-gËRøêk e^Pw-ÌWwgwt eËr pwgÖW×gÖ LwxâQ„ AwiwËbk oKËlk Mw Ìdwvkw, MwËt hynY bÖMꬄ Awikw ÌKD Ìj KwkI Mw ÌPËU exkÆwk Kkg, ZwkI Dewt ÌdB„ Kwkd, Awikw ÌKD KwDËK xgmðwo Kxkdw„ bÖ:L AxZ, AwR AwiwËbk xgPwkexZ, ÌodwexZ, oiwRexZ, xmùeexZ, ÌKwxUexZ KwËkwkB ixZMxZ KwËkw Rwdw ÌdB„

owf-KweÖBrøw eÛKwm hxŠiwxU AgmøB GKxU Mwxl„ owf-KweÖËrËbk Mwxl xbËZ jwËgd ÌKd gŠg¬×? xZxd xdËRI Z Zw^k Ìe#kØn ix«Z FRÖ byNê ÌbpxUËK ogoitB owf KweËr oÖoxŒZ kwLËZd„ AwoËl ÌbpËK exkÆwk-exkâQdí kwLw, kØxPmyl exkâQdí ÌewmwËK Zw AwgÙZ kwLwk xgnt†xl eÛKÚZ xmxqZ iwdÖnËbk Ñbdxëbd RygËdk ciê„ GKRd eÛKÚZ xmxqZ iwdÖËnk gÉxgc †Ywglyk iËcø xgšwd-idÆZw, þñwþÿø-oËPZdZw, kØxPËgwc, Ìo#ëbjê-xeÛtZw Agmøºwgy hwËg Aìæhê×£ß awËK„ GKRd xmxqZ iwdÖËnk Aìægêwo KLdI itlw xKvgw bÖMê¬it awËKdw„ AwoËl, GKRd xmxqZ iwdÖn oiwËR eÖËûek iZ eÛKwxmZ pËt gwo KËkd„ Zw^k oóðˬ Lwkwe-hwl Ìj ÌKwd ckËdk iwdÖËnk GKUw þñâQ cwkdw awËK Ggv Ìo AdÖjwty  eÛËZøËKB RwËd xZxd xK KkËZ ewËkd Awk xK KkËZ ewËkd dw„ IkKi xmxqZ iwdÖnËbk ÌKD jxb H eÛZøwmw Agšw KËkd, owcwkd iwdÖn iiêwpZ pt„ Ìjid pËtËQ Zwkw eÛai AwËlwk oóewbK Ìi#lgwbyËbk GKxU DlŠ nrjËìèk xgkØ˦ dw bw^rwËdwk KwkËd„ xmxqZ ÌaËK oËk xMËt owf-KweÖBrøw pËt ÌMËld AwiwËbk oKËlk xeÛt, xgËmn KËk KlwxiÄ/owvgwxbK xpowËg GKKwËl Awiwk eÛgl eÛxZewlK ixZDk kpiwd„

gŠg¬× iwKêogwb erwk oit ÌeËtxQËld xKdw Rwxd dw„ Gid xK MdZìè, oiwRZìè, ÌmÛdy-ovMÛwi, xgeög eÛhÚxZ xgnËt Z£òKaw AwIrwgwk oit Z^wk pZ gËl Awiwk iËd ptdw„  xZxd Z Awk BxZpwo eËr gwOwlyk iÖx£ß ovMÛwËi dwËid xd„ xZxd DËV GËoËQd owcwkd iwdÖËnk oÖL-bÖ:ËLk Pliwd RygËdk xhZk ÌaËK; ZwËbk AxhšZwB Z^wk xdËRk AxhšZw„ xZxd xmqw xdËtËQd Rygd ÌaËK ÌjLwËd xZxd ÌbËLËQd AxghwRø, AxgËmxnZ, AKÚx¢i iwdgZwËgwc„ IkKi AxhšZwk xhx£ËZ Zw^k eÔgêeÖkØn P«ybwo gËlËQd 'ogwk DeËk iwdÖn oZø, Zpwk DeËk dwB'„ RygËdk NxdÅ AxhšZwB Zw^ËK gËl xbl, GKbl iwdÖn Ìgmy ÌLËZ I ÌeËZ Pwt„ Zwkw ZwËbk xmqwbyqw, Klw-ÌK#ml, xgšwd-eÛjÖx£ß GKiw¢ IB DË¥ËmøB ARêd I eÛËtwM KËk„ ÌlgwËo Gkw xmxqZ iwdÖËnk iZ xKìç GËbk id-iwdxoKZw ÌmwnËKk„ GËbk 'iÖ Ìi ÌmL fxkb, gMl Ìi BU'„ gŠg¬× ZwB exkÆwk KËk gËlËQd, bÖxdtwËZ bÖxU RwxZ AwËQ- GKxU ÌmwnK, AdøxU ÌmwxnZ; Awxi ÌmwxnËZk bËl„ H ÌmwnKËbkËKB xZxd owf-KweÖBrøw AwLøw xbËtËQd„ ekmÛixdhêk gÖËRêw^tw ÌmwnKÌmÛYy Ggv gwþæg owiøgwËbk Gid opR gøLøw eÙxagyk Awk ÌKwdz RwZytZwgwby ÌdZw xbËtËQd Zw Awiwk Rwdw ÌdB„

xmxqZ iwdÖn iw¢B RwËdd, eÛwYy xpowËg oiþæ iwdÖËnk gw^Pwk mZê†xl oiwd Ggv ÉgÉ GK„ gwOwxlËZòk Aqt Agøt Duo, xPkKwËlk kgyëbÛdwa GB mZê†xlk GKxU opR cwkdw xbËtËQd, '' Adí PwB, gþè PwB, PwB iÖ£ß gwtÖ, PwB gl, PwB þñwþÿø, AwdËëbwŒðl ekiwtÖ''„ eÛwYy ixpn xKvgw iwdÖn ÌpwK, Zwk ciê gw^Pw Ggv eÛRdd„ H KwRxUk Rdø Ìj AwtÖ bkKwk, iwdÖËnk ÌqË¢ Zw 'AwdËëbwŒðl' pËl iwdÖËnk oiwRUw xVKiZ PËl„ G Rdø og iwdÖËnk Ìi#xlK eÛËtwRd†xl jaw Adí, gþè, gwoþÿwd, xmqw, Kiê, RygËdk xdkwe£wk xdúPtZw ogwk Rdø oiwd pËZ pt„ xKìç GKbl iwdÖn jxb og xKQ×ËZ xdËRËbk hwMUw Ìgxm ÌPËt gËo Aagw ÌRwk KËk xdËt Ìdt, oiwËR pwdwpwxd Ggv Amwxìæk Aw†d RðËl DVËgB„ AwiwËbk bÖhêMw ÌbmUwt AxgKl ZwB pËâQ„

ÌmwndB Ìj ewxKþæwd hwOwk Kwkd G KawxU gŠg¬×k ÌPËt ÌKD Ìgxm hwl RwdZ dw„ H ÌmwndB jxb AgøwpZ awËK, ZwpËl gwOlwËbmI xUKËgdw„ RwxZk xeZw pËt H ogêdwËmk ÌKwd AwmvKwB kwLËZ Pwd xd xZxd„ AaP gwOlwËbm xQl Mkyg, AdÖdíZ I eúPwbeb„ Gid oiwËR oÖL-mwxìæ kqwk GKiw¢ DewtB pl 'ÌKD LwËg Awk ÌKD LwËgdw, Zw pËgdw' Gid dyxZ„ xKìç jwkw Ìgxm ÌLËZ Pwt, Ìgxm ÌeËZ Pwt, Zwkw Gid dyxZ KLËdw iwdËg dw„ ÌmwnËKk Pxk¢xUB Gid„ Ikw owf-KweÖBrøw„ Ìmwndpyd oiwËRk þñeí ÌbLwk KwkËd IkwB AwiwËbk RwxZk xeZwËK pZøw KËkËQ„ ÌmwxnZËbk D¤wd ÌkwËc IkwB pZøw KËkËQ AwiwËbk ÌmÛÅ oìæwdËbk„ ÌmwxnËZk gŠg¬×ËK pZøwk ekxbd ÌaËK gwOlwËbËm Awk KLËdw mwxìæ AwËoxd Kwkd kwÄÝxUk ÌhwMbLl PËl ÌMËQ ÌmwnKËbk pwËZ„ Awlöwk kwRZò, Bolwi kqw, MdZìè, oiwRZìè, gwOwxl RwZytZwgwb, gwvlwËbxm RwZytZwgwb, iÖ£ßgwRwk AaêdyxZ BZøwxb, G ogB gwvlwËbmy owf-KweÖBrøwËbk dwdw kKi ÌmwnËdk ÌoöwMwd„

idÖnøZòËgwc I iwdgwxcKwk eÛxZÅwB Ìj oiwËRk oÖL-mwxìæk GKiw¢ mZê Gid opR KawxU glwk RdøB Ikw gŠg¬×ËK pZøw KËkËQ„ IB pZøwk xgPwk ptxd„ Gid xK xgPwk Kkw jwËgdw gËl xRtwDk kpiwd AwBdI ÑZxk KËkxQËld„ ÌKd KËkxQËld jwËZ pZøwKwkykw Ìg^ËP jwt„ ÌKd xZxd ZwËbk gw^PwËZ ÌPËtxQËld? Kwkd Ikw ewxKþæwdy ÌmwnK Ggv ZwËbk eÛxZewlK dgøowiÛwRøgwby ÌmwnKËbk BâQw eÔkY KËkxQl„ gŠg¬× pZøw, BdËWixdxU Gøwƒ eÛYtd, ovxgcwd ÌaËK ciêxdkËeqZw I oiwRZËìèk DËâQb, ewxKþæwdy ÌmwnKËbk opËjwMy, þñwxcdZwk m¢Ø RwiËZ BolwiyËK eÖdgêwod KËk xRtw oëbpwZyZ hwËg eÛiwd KËkËQd xZxd ÌmwnKËbk eËq ÌmwxnZËbk xgeËqk ÌlwK xQËld„

ÌmwnK-mwxoZ oiwËR ÌmwnKkwB ÌmwnKËbk g¬× pt„ MdZwxìèK gøgþÿwt AwBËdk mwod PwlÖ awKËl okKwk I xgeËqk Ìmwnd eÛx¢ßtwt GKUw hwkowiø ÑZxk pËlI iÔlZ: ÌmwnK ÌmwxnËZk oóeKê xmKwk I xmKwkyk; GLwËd døwt, KløwY, MkyËgk g¬× BZøwxb KawgwZêw Agwìæk„ ÌmwnKËbk kqw Kkwk þñwËaêB MdpZøw I gŠg¬×-PwkËdZw pZøwk xgPwk ptxd„ AZGg ÌbLw jwËâQ, gŠg¬× 'ixktw eÛiwY KxkËld' owf-KweÖrøwkwËbk KLËdw xgmðwo Kkw jwt dw„ Ikw KLËdw ÌmwxnËZk g¬× pËZ ewËk dw„  U×xŠewrwk owcwkd iwdÖËnk oìæwd ÌmL iÖxRgk kpiwËdk GB KawxU ÌKD KLËdw KwËd ÌZwËlxd„ oÖZkwv gwOlwËbËm ÌmwnK-ÌmwxnËZk ovNwZ PlËQB,  Amwxìæk Aw†d RðlËQ Z RðlËQB„  gZêiwËdk owf-KweÖBrøw okKwËkk oKl Axhjwd iÔlZ: AwËMk owf-KweÖBrøwËbk xgkØ˦ pItwt GLwËd xgmðwËok xgkwU ovKU ÌbLw xbËtËQ„ ÌKwd xKQ×B exkûKwk pËâQdw„

'døwt I šwd' xhx£K oiwR xdiêwËdk Ìj AwKwm-Dbwk gwYy Ìmwdw xMËtxQl ZwËZ iËd pËtxQl G okKwk xmxqZ ÌlwËKk okKwk„ G^kw AgmøB RwËdd, ÌmwxnËZk ÌdZw gŠg¬×ËK pZøw KËkB ÌmwnK ewxKþæwd, Zwk GËRëU RwiwËZ Bolwxi Ggv ZwËbk oKËlk AwìæRêwxZK ipw-ÌmwnK-eÛxZewlËKkw 1975 oËd gwOlwËbm eÔd:bLl KËk xdËtËQ Ggv Abøwgxc H bLl iÖ£ß ptxd„ G ÌeÛxqZG okKwËkk Agmø KkYyt xQl gŠg¬× pZøw, ÌRl pZøw, ovxgcwd pZøw, GKw£Ëkk MdpZøwk xgPwkKwR ÂkØ„ xKìç Zw^kw Abøwgxc Zw dw Kkwt ZwËbk KewËlI ÌlLw pËâQ 'owf-KweÖBrøw'„ G Agþÿwt RdMËdk Awk oit dÄ Kkw DxPu dt„ GKw£Ëkk MdpZøwk xgPwk I ciêxhx£K kwRdyxZ gˬk bwgy eÛglhwËg D¤wed KËkB gwvlwËbm eÖdkئwËkk Axhjwd ÂkØ Kkw bkKwk„ Awikw Awmw Kkg okKwk I xdgêwPd Kximd ÌmwxnZ iwdÖËnk eËq bw^rwËg„