iwdgwxcKwËkk ZyaêhÔxi ËKëbÛyt mpyb xidwk

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

AwR mpyb xidwk xgmðgwOwxl op  iwdg RwxZk iwZÚhwnwk AwìæRêwxZK  ZyaêþÿwËd exkdZ pËtËQ„ Awkgyj Ggv gÛwÊYøgwby ovÆÚxZk ÌPËt I gwvlw hwnw Ggv ovÆÚxZk xgmðiwdgZwgwb Ìj KZ Ìgmy mx£ßmwly Zw AwRËKk AwìæRêwxZK iwZÚhwnw xbgËo xZËl xZËl eÞiwxYZ pËtËQ„ gwOwxl Kxgk KËŸ cµxdZ pt, ”xgmðiwdg pxg jxb oóeÔYê gwOwxl pI, / mwmðZ gwOwxl pI„” ZwBËZw AZym bye‰k, lwld fxKk, Cmðk PëbÛ xgbøowMk, xgmðKxg kgyëbÛdwa VwK×k,  xgËbÛwpy Kxg dRkÕl Bolwi I elöyKxg Royi D¥yd  oóeÔYê gwOwxl pËt I xgmðiwdg„ Axpvowk xgmðiwdgZwt gwOwxl ohøZw I ovÆÚxZk RdôKaw “PjêweËb” AwR I xlxeg¦ pËt AwËQ„  þñwcydZw ZË£òk iiêËhby ÌbgbÔZ GK×Ëmk mpyb hwBog„ 1952 owËl 21Ìm ÌfgÛØtwkyËZ ÂcÖiw¢ iwËtk hwnw gwvlw gYêiwlwk RËdø owlwi gkKZ kxfK Rgµwk op AËdK mpybËbk Rygd bwd AwcÖxdK iwdg BxZpwËok GK Axhdg ÌM#kËgŒòl Acøwt„ “ÌZwiwk KyxZêk ÌPËj Z×xi Ìj ipu, / ZwB Zg RygËdk ka,/ eúPwËZ Ìfxltw jwt KyxZêËk ÌZwiwËk,/ gwk¹wk„ / ZwB xPpß Zg eËr AwËQ,/ Z×xi Ìpaw dwB„” AgwK eÙxagy ZwxKËt AwR kt iwxKêd jÖ£ßkwÅÛ gwvlwËbËmk XwKwk ÌKëbÛyt mpyb xidwkËK omÛ¦ Axhdëbd RwdwËZ GËoËQd “AwËixkKw jÖ£ßkwËÅÛk okKwxk WwK xUËKU” eÞKwm KËk„ 1999 owËl gwvlwËbËmk Aik GK×mËK RwxZoËáNk ‘BDËdËÆw ogêeÞai xgmðgøwey “AwìæRêwxZK iwZÚhwnw xbgo” xpËoËg  omÛ¦ þñyKÙxZ eÞbwd  KkËl I xgMZ nwU gQËkk BxZpwËo (1947 -   2007 exúPigËŠk ÌKwd gwOwxl ÌdZw)  hwkËZk kwÅÛexZ (gw eÞcwdiìèy) eËb gwOwxl AwR  ejêìæ xdgêwxPZ ptxd ÌKd?  ciêËK gwb xbËt  x¢mËKwxU gwOwxlËK HKøg¦hwËg dwdw oioøwk Kaw xPìæw KkËZ pËg„ GK×Ëmk WwËK ciêxhx£K kwRdyxZËK ZøwM KËk iwdgwxcKwËk DŒyxgZ pËt MYZwxìèK gwOwxl oiwR gøgþÿw MËr Z×lËZ pËg„    

xixlUwxk iwKêw ciêxhx£K kwRdyxZk AxhmwËe AwR AwiwËbk MYZwxìèK eÛxZÅwdoiÔp cµvo pËt jwËâQ„ 1948 owËl gwvlwËbËm iwËtk hwnwt Kaw glwk AxcKwk ÌKËr xdËZ XwKwt GËoxQl KwtËb Awji Ëiwpwóib Awly xRdíwp ciêxhx£K ÌPwkwgwxlk kwRÐdxZK iËé cËiêk iÖËLwn  eËk„ gwvlwËbm RÖËr ewxKþæwdy ÌgwkLwk Rwl xQ^Ër Ìflwk oit GKw£Ëk AwiwËbk þñwcydZw oÖcwiwcÖky ÌK þñwcydZw xgngÙÌq exkdZ KkËZ RwiwZ 14B xWËo¹Ëk gwOwxl RwxZk gÖx¦RyxgMYËK pZøw KËk„ iÙZ×øk ek iÙZ×ø ÌexkËt gwOwxlk 8B fwùMÖd gw GK×m eÞZøp gwOwxlk k裧 k裧 eÞgpiwd„ RwxZk xeZw gŠg¬× ÌmL iÖxRgk kpiwËdk gRÛÛK˪ cµxdZ pt, ”Awikw jLd ikËZ xmËLxQ, ÌKD AwiwËbk iwkËZ ewkËg dw„” eÞoŠZ DËlöLËjwMø Ìj, gwvlw owxpËZøk ogêeÞai gB “PjêweËbk” AdÖgwb xZgµxZ hwnwt xgbøiwd Ggv ogêKwËlk Rt gwvlwk ÌM#kg oìæwd AZym bye‰kÌK (982 - 1054) xZgµZ Ggv xPËdk RdMY AwR I omÛ¦ xPË£ xgmðiwdgZwk ÌbgbÔZ kØËe Axhgwbd KËkd„

GK×Ëmk HxZËpøk þñeËq kØËL b^wrwËZ xMËt gZêiwd xo AwB xW GxWmdwl AwB xR Rdwg fxYhÔnd ÌP#cÖky þñkwÅÛ iìèdwlËt eÞþæwg ewxVËt ÌKwd owrw ewd xd„ (ÐbxdK ovgwb, 13B RwdÖtwky, 2008 owl)„ DuËo Ìlwhy ËodwdwtK dt, PwB DuËo idÖnøZò„ þñwcyd gwvlwËbËm dxRkxgpyd dø~kRdK NUdwk Rdôxbl xgeöxg føwxogwby xixlUwxk iwKêw Z£òwgcwtK okKwk„  gwvlwËbm Ìodw BDxdfki cwkyËbk kwRøewU gw  Rxibwxk dt„ iÙZ×øk ek iÙZ×ø ÌexkËt gwvlwËbËmk mpyb Qw¢MËYk AwZôwt þñËkk cµxd eÞxZcµxd, ”Rt gwvlw„” 

GKw£Ëkk ekwxRZ mx£ß, NwZK, bwlwl, dwky xdjêwZd Kwky RwiwZ xK gZêiwd  okKwËkk eaeÞbmêK? xixlUwxk mwoKMY ÌZw AwR ewxKþæwËdk ÌMwlwi dt„ XwKw xgmðxgbøwlt ogêeÞai gwvlwËbËmk þñwcydZwk gyR ged KËkËQ Ggv kwRwKwk mwp ËiwtwËŒi eÞcwdiìèy pËt XwKw xgmðxgbøwlËtk HxZpø cµvo KkËZ jÖ¦wekwcy I RwiwZËK xdjÖ£ß KËk PËl ÌMËQ„ Ëj ÌKwd cËiêk iiêwaê jwpw idËK AwËlwxKZ KËk Ggv  xgËmðk oKl eÞwYyk iŠl KËk„ ewxKþæwd I gwvlwËbËm cËiêk AegøwLøw g¬ KkËZ GK×Ëmk AwËlwk eÞxZÅw Ggv GKw£Ëkk 26Ìm iwPê gŠg¬× ÌmL iÖxRgk kpiwd gwvlwËbmËK þñwcyd I owgêËh#i MYeÞRwZwxìèK kwÅÛxpËoËg ÌNwnYw KËkd„ gwk mZ iwBl bÔËkk ewxKþæwdy ËodwmwoK Btwxptw Lwd Bolwi cËiêk AegøwLøw KËk ÌMwlwi AwRËik RwiwZ Ggv iÖoxli lyËMk jÖ¦wekwcykw Aopwt 30 lq gwOwxl pZøwt GKowMk kË£ßk xgxdiËt ogêKwËlk gwvlwËbËmk AwxghêwËg AgwK eÙxagy ZwxKËt kt„ GK×Ëmk AwËlwËZ eÙxagy jËZw AwËlwxKZ pËZ lwMËlw gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ ZËZwxcK A¬KwËk Bolwi cËiêk AegøwLøwt ciêËK RwiwZ op xgxhdí BolwxiK oìèwoy bl †Ëlw AËþèk iËZw gøgpwk KËk gwOwxl pZøw PwxlËt jwËâQ xbËdk ek xbd„

xgMZ LwËlbw - xdjwxik AËMwQwËlw Ddô£ ÌRwU okKwËkk kwRdyxZk AZøwPwËkk AiwdxgK 5 e^wPgQk xQl ewxKjÖËMk Btwxptw kwRËZòk gwvlwËbmy AwcÖxdK ovÆkY, jwkw AwìæRêwxZK hwnw BdxýUxUDU xgxÀv eÞxZÅw g¬ KËk Aik GK×Ëmk gwOwly ÑPZËdøk AwËlwk iwlw g¬ KËk xbËtxQl„ LwËlbw xRtw GKRd iÖx£ßËjw¦wk opcxiêdy pËt ÌKwd owpËo jÖ¦wekwcy iBZøw kwRwKwkËK Zwk iìèyohwt Awod eÞbwd KËkd„ xQ:! LwËlbw xRtw xQ:! ÌRwU okKwËkk AwiËl XwKw xgmðxgbøwlËtk mwioÖdíwpwk pËl icøkwËZ eÖkØn eÖxlm ggêk xdjêwZd PwxlËtËQ„  2004 owËlk Ìi iwËo LwËlbw xRtwk ÌRwU okKwk xZd jÖg ixplw lyM Ìd¢yk Dek ewmxgK xdjêwZd PwxlËt eÞiwd Kkl Zwkw IB ewxKþæwdy xixlUwxk Awk eÖxlËmkB D£wkwxcKwky„ 1975 owËlk ek ÌaËKB kwRwKwk Awlgbk I ZwËbk Ìbwokkw XwKw xgmðxgbøwlËtk xgkØ˦ Mhyk nrjËìè xl®„ xgMZ ÌRwU okKwk I pwItw hgd blyt KøwWwk xbËt GK dZ×d ckËdk ÌhlxK ÌbxLËt ÌMl„ 

 RdZw Awmw KËk xgMZ ÌRwU okKwËkk AxþæZò cµvo pËt Aik GK×Ëmk AwËlwk SYêwcwkwt gwvlwËbËm iwdgZw Awgwk xfËk AwoÖK„ ËRdwËkl xRtw gwvlwËbËmk kwÅÛqiZw pwËZ xdËt xPxdxixd ÌLËlxQl Ggv AxMíMhê gwtwdík GK×Ëmk HxZpø DËeqw KËk xRëbwgwby ewxKÐbZø I RwiwZ kwRdyxZËZ jÖ¦wekwcyËbk (owËpg xgxg ÌMwlwËik AwoËd) eÞxZxÅZ KËk ÌbËmk þñwcydZwk iþæK xg¢ßt KËk ÌMl xK KwkËd? xgMZ ËRwU okKwËkk Mhyk nrjËìèk exkdwËi AwRËKk kwRdyxZk AwKwm Nd A¬KwËk XwKw„ gwvlwËbm xK ÌRwU okKwËkk Rxibwky xQl?  AwR LwËlbw xRtw Ël#pKewËUk L^wPwt gëby AaP iBZøw kwRwKwk Ìbm xgËbm NÖËk Ìgrwt„ Aik GK×Ëmk AwËlwËK gwvlwËbm okKwkËK jÖ¦wekwcyËbk xgPwk KËkËZ pËg„ Aik mpyb xidwËkk ÌbËm kwRwKwk Ggv jÖ¦ekwcyËbk ÌKwd RwtMw ÌdB„ Aik GK×m RwiwZËK BolwËik dwËi ÌgËllöwedw I h«wxiËK eÞmÛt Ìbtxd„ RwËZk dwËi gw cËiêk dwËi RwiwËZk h«wxik RÖxlk Ìgrwl ÌgxkËt xMËt ZwËbk hwg I iÔxZê AwR Kxlk o¬øwt oiwMZ„

 1952 owËl 21Ìm ÌfgÛÖtwky oKwËl XwKw xgmðxgbøwlËtk ogê blyt kwÅÛhwnw ovMÞwi exknËbk Qw¢ AwgbÖl ixZd I MwRyDl pK  DhtB 144 cwkw hwŠwk eÞþæwg KkËl PZ×xbêËK  MMd xgbwky ÌmöwMwd IËV, “144 cwkw iwxd dw„” ewxKþæwd AwiËl 1952 owËlk 21Ìm ÌfgÛØtwkyk ekI ( 1969 gw 70 owËl Ìl: xRtw xK KËkxQl?) BÄËgŠl ÌkxRËiËëU ”xoewpy AwËëbwld ” pt xd ÌKd? Kwkd iykRwfk gw RwZyt xgmðoNwZK xQl ZuKwxld iÖLøiìèy dÖkØl Awxid„  1857 owËl iŠl ewË« owcwkY xoewB pËt  “xoewpy AwËëbwlËd” ÌdZÚZò xbËt gÙxUËmk f^wxoKwËÅ Rygd DuoMê KËkxQËld„  gwvlw hwnw kqwk RËdø XwKw xgmðxgbøwlËt 1952 owËl 21Ìm ËfgÖÛtwky  ipwd hwnw AwËëbwlËd kxfK, owlwi, gkKZ op AËdK Qw¢ RdZw Rygd bwd KËkËQd„ 35 gQk (1973 owËlk ek)  ek I ÌKëbÛyt mpyb xidwkËK iRgÖZ KËk eÞxZÅw Kkw ptxd ÌKd? RwxZ ciê gYê xdxgêËmËn mpyb xidwËkk þôÙxZk owMk ZyËk b^wxrËt AwR Awikw oÌM#kËg DâPwkY Kxk Awiwk ÌlLw KxgZw:

Ëp Awiwk gwOwxl hwBËgwd!  /  GK×Ëmk WwËK Awxi AwZôpwkw-

AwoËlw ÌdËi  bÖ:ÌLk Qwtw / g^wPwËZ gwvlw hwnw hwŠËlw xmLl-

hwnwk Ìbm MrËZ AwZôgxlbwd„ /  gwvlw gYêiwlwt eÞwY MwËp Mwd„

gwOwlyk iËd 8B fwùMÖd RòlËlw / jwkw AwoËg dw KLËdw xfËk„

mpyb Rddy iw ÌK^Ëb ÌK^Ëb iËk  / iwËtk oìæwd GËlw dw Awk xfËk

mpyb xbgËo ÌPwËL AwËo ewxd /  GËow þôkY Kxk K×kgwxd„

owlwi gkKZ kxfK RgµwËkk þôÙxZ / GËow þôkY Kxk hwBËbk K×kgwxd„

jËg GËlw AwUB fwùMÖd /  K^wËb mpyËbk iw Awk hwBËgwd

Aw ixk gwvlwhwnw ÌMw iwËMw ÌZwiwk gÖËK mwxìæ PwB„

AwËo fwùMÖd lwMËlw Ìj Aw†d /   mpyËbk Aik gxlbwxd

mpyb xbgËo ÌPwËL AwËo ewxd /  GËow þôkY Kxk KÚÖkgwxd„

ËKD xpëbÖ Awk ÌKD iÖoliwd /  ËKD Ìg#¦ Awk ÌKD LÙÄwd„

ogwB xiËl Awikw gwOwly „  / jwkw LÖd pËlw kwReËa

Ëo ÌZw gwvlw iwËtkB oìæwd„ /  mpyb xbgËo AwËo ÌPwËL ewxd

GËow þôkY Kxk K×kgwxd„

hwnw AwËëbwlËdk gyk hwBkw /  xfËk ÌbËg mx£ß RwxZËK

bm bm xbK KËkËQ owrw / Rt KËk RwxZ þñËMêk þñwcydZwËK„

jËg GËlw Ìj RygËdk Aìæ / KZ oÖL xbËlw gxlbwxd„

Ëjid xQl Ìj Ikw ÌbmËeÞxi /   ËZid xQl Ìj Ikw Axhiwxd„

mpyb xbgËo ÌPwËL AwËo ewxd-  GËow þôkY Kxk K×kgwxd„

Rt mpyb xidwk Rt /   Rt gwvlw, Rt gwvlw, Rt gwvlwk Rt„ 

(2)

Ëp Ìiwk xP£ MYZyËaê RwËMwËk cyËk

gwtwËdíwk hwnw AwËëbwlËdk mpyb xidwËkk þôÙxZk owMk ZyËk„

gwOwlyk Aìæk RMËZ  owlwi-Rgµwk-kxfËKk Kgk, KùegÙËqk ZËl-

eéwmxU gQk xhxRËt ÌkËLËQ ÌKwxU dtËdk RËl„

Ëpawt b^wxrËt bÖ’gwÉ gwrwËt dxi hwnw ÑoxdKËbk oÖgêY Rtxìæ„

gwvlw hwnwk AËNêø ekiwdËëbk gëbd Kxk Z^wËbk dyxZ xgmðmwxìæ„

gÛÊeÖ¢ ebôw ÌiNdw db-dby hkw gwvlwËbm Awiwk,

oÖkiw KYêf×xlk gËŠweowMk

Awdëb Ìgbdw oÖL bÖ:ÌLk þôÙxZËNkw GËbm Awiwk„

owlwi gkKZ kxfK RgµwËkk BpËlwK ÌKËr xdl„

ewxKþæwËdk kwq×oy gÖËlU kwx¢ A¬Kwk„

PËlËQ mpybÌbk Rygdbwd jš, jÖM pËZ jÖMwìæk ewËd-

m¢Øk oKl g¬d iwËS cxktw owgcwËd gwvlw hwnwk imwl„

ÂxdtwxQ iwZÚhwnwk Rdø KZ Ìj mpyb AKwZËk bwd KËk ÌMl,

owc Apzlwb bÖlêh iwdg Rygd„ mpyb eÞwY jÖ¦ËqË¢ I oxptwËQ;

eËl eËl m¢ßk  Aw¢ßid xgnwËbk Ròwlw-

dwi dw Rwdw mpyËbk AxlxLZ þôÙxZËZ xgbøiwd mpyb xidwËk„

ioxRb ixëbËk jwgwk AwËM

gwOwly id pVwu KËk PËl jwt mpyb xidwËk„

mpyËbk AwZôbwd ÌbxLtwxQ Awxi, ZwB ÌKwkgwxdk iiêwaê

xgËmönY KkËZ PwB dw Awk„ AxMíxMky ÌRËM IËV mpyb xidwËkk ewËm„

AwUB fwùMÖËd ÌbxL KÙnäPÔrwk WwËl WwËl Aw†d, Ìjd gwOwly iËdk AxMíMhê„

Kxg okpewb gwvlwhwnw I owxpËZøk Awxb eÖkØn Pjêweb jÖËMk 

AËmwËKk xmlwxlxek iZ BxZpwo xgRty AwiwËbk mpyb xidwk„

mpyËbk KwfËdk iZ exg¢ RwZyt eZwKw I oŠyZ AwiwËbk

gwOwly AxþæËZòk  ogêKwËlk Axhgøx£ß GKiw¢ iwZÚKŸþñk„

Ëj KxgZwLwxd ojËZí  KËkxQ kPdw AwR -

Zwk iwËS Ìpxk Awxi GK×Ëmk hwnw ÑoxdKËbk gwtwËdíwk lwm„

owlwi Rgµwk kxfK gkKZ Rt KËk ÌMl ewKËodwk ÌeÞZ

A›pwxo„

gwvlw gYêiwlwk I RwZyt AxþæËZòk eÞxZoÔË¢ DxVËQ DâQxo„

Ëp Ìiwk xP£ MYZyËaê RwËMwËk cyËk-

mpyb xidwËkk þôÙxZk owMËk ZyËk„

Rt gwvlw„