kwRdyxZËZ RwxZËhËbk A¬Kwk ÌexkËt

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

 Z£òwgcwtK okKwËkk DeËbÅwËbk iËcø ÌKD xK oóex£k xpowg xbËld? dw„ D£ß okKwk ÌbËm mwoK ÌmÛYyk  RwxZËhËb xgmðwo KËkd gËl iËd pt„  ÌbËmk bÖdyêxZ bid Kximd ÌL^wR xdËl Awk I RwdËZ ewkËgd oóeÞxZ AkËYøk  AxcKwk xdËt  kxPZ ”KYêfÖxlk Kwdíw” WK×ËiëUwxk g¬ KËk Ìbgwk kwRdyxZk xgwhdí pwlPwl„ LwMrwQxrk  byxNdwlwk Qwtw oÖxdxgr ËQwU ÌQwU cøwËdk K×xUk †xl ejêìæ dk Ìbpcwky AoÖËkkw bl bLl KËk xdËâQ„ Rwxd dw eÔËRwk xbËd I Ëbm iwZÚKw AoÖk cµvo KkËZ ewËk xK dw„ iÖx£ßjÖ˦k  þñeíxU ejêìæ D£ß AoÖËkkw lÖU KËk   xdËt ÌMËQ„ kwRmx£ßk AxcKwky pËl ckwËK okw gËl iËd pt„ Ëj jwt l‰w ÌoB xK kwgd? kwRdyxZk owËa  ciêËK RxrZ KËk AL« iwdg RwxZËK xdËt Zwo ÌLlËZ ”RwxZËhb eÛawk” UÛwËRxWk Duex£ Ggv Bpwk dwdw  AxhmwÌe  iwdgZw xgejêþæ„ RwËZk dwËi gŒwxZk Adøwt opø Kkw ÐdxZK AekwcGgv gwvlwËbËm RdZwËK hxgnøËZ Awk GK GKw£Ëkk Rdø ÐZky p’ËZ pËg„ eÞoŠZ: DËlöLËjwMø Ìj, xpëbÖcËiê gYêxhx£K oiwËR AþeÙmø NËk Rdô MÞpY KËk hwkËZk eÞwz£ßd AwBdiìèy W: hyikwI Aw˹bKk (1891 - 1956) AÐmmg gYê xpëbÖËbk Ël#pKewËUk KwQ ÌaËK ÌhwM KËkxQËld Pki NÙYw Awwk lw˜dw„ RygËdk Ìmnxbd ejêìæ xZ£ß AxhšZwk Kaw xZxd hÖlËZ ewËkd xd„ AaP Aw˹bKk eÙxagyk xZdxU xgxmÄ xgmðxgbøwlËtk DâPxmqwk xWMÞy awKw oË£òI xdiígËYê RdôwËdwk AekwËc Z^wkB jxb lw˜dw ÌhwM KkËZ pt, Zw’pËl gÛwÊY iwxftwk gYwêmÛi ciê gøgþÿw Ëj xpëbÖ oiwËRk GK Pki xgngÙq, Zw gÖSËZ AoÖxgcw ptdw„ xpëbÖcËiêk RwxZËhb eÞaw ÌaËK ÌkpwB ÌeËZ W: Aw˹bKk (1891 - 1956)  xZxd Z^wk e^wPlq AdÖMwiy op 1956 owËl 14B A˃wgk dwMeÖk mpËk oiÛwU AËmwËKk HxZpwxoK xgRtw bmiy xbgËo Ìg#¦cËiê byqw Ìdd„

ZLd ÌaËK eÞxZ gQk hwkËZk dg byxqZ Ìg#¦MY xgmðËg#¦ RMËZk eÛxZxdxc op D£ß byqwxbgo ipwoiwËkwËp ewld KËk AwoËQd„ GK owMk kË£ßk xgxdiËt hwkËZ Ìg#¦ciê AwRI xgbøiwd„ gÛwÊY iwxftw §wkw Ëg#¦ pZøwjËšk k£ßw£ß

 xggkY BxZpwËo ËlLw AwËQ„ ËKgl iw¢ DeipwËbËmk BxZpwËo dt, eÙxagyk BxZpwËo Ìg#¦ hwkËZk AZøwúPËjêk

bÖ’xU dwi :AZyËZk oiÛwU AËmwK  ( 2300 gQk AwËM ) Ggv AwRËKk hwkZkZí W: Aw˹bKk (1891- 1956)„

oóeÞxZ xpëbÖ ex¢Kwk iøwMwxRd fÛëU lwBËd (RÖd 15, 2007) eÛKwxmZ ÌpW lwBd xQl, ”lq lq hwkZyt bxlZ

RdZw Ìg#¦ciê MÞpd KËkËQd„  ipwZôw Mw¬y xdiígËYêk RdZw op Aw˹bKkËK pxkRd AwLøw Ìbgwk

ekI Aw˹bKk H RwZewËZk gøwxc xdkoËdk ËPÄw KËk gøaê pËt xQËld„ 1956 owËl 14B A˃wgk Z^wk iÙZ×øk

iw¢ xZ¯wdíxbd AwËM xZxd e^wP lq AdÖMwiy oËŠ xdËt dwMeÖËk GK HxZpwxoK ipZy AdÖÅwËd Ìg#¦cËiê byqw MÞpY KËkd„ oóeÞxZ UËkwËëUwk mÛylvKwk Ëg#¦ipwxgpwËkk eÞcwd Acøq iwddyt kZímÛy ipwËaËkw KwdwWwk eÞxZxdxc pËt D£ß

byqwxbgo oËóild Ggv oiÛwU AËmwËKk ipw xgRtw bmiyÌZ AvmMÞpY KkËZ dwMeÖk Mid KËkd„

Awikw Ìg#¦ pËt xpëbÖ mwoKËbk Adøwt ”RwxZËhb eÞawk” xgkØ˦ eÞxZgwb KkËZ PwB„ xpëbÖ xdëbÖËKkw

xpëbÖËbk ZawKxaZ AgZwk gÖ¦ËK Mwl  Ìbgwk Kwkd xK?  kwiwtËYk AËjwcøKwË«k  gx¢m d¹k ÌmöwËK ÌlLw

 AwËQ, ”gÖ¦ ÌPwk Ggv Ìg#¦MY dwxþæK„” xQ: kwi xQ:„  Awxi D£ß gøwewËk MËgnYw KËk dwdw eÞg¬ xlËLxQ

gËl KËtKRd xpëbÖ hbÛËlwK AwiwËK MwlwMwl xbËt Awiwk dwËi B - ÌiËl xPxV ewxVËt ÉixK xbËtËQ„ KwkY

 Awxi xo¬×  ohøZwt iËpË™wbwËkw I pk¯wt ÌgwxcgÙq I ÌgwxcoË£òk eÞZíZwxZòK eÞiwd xbËt UkËëUwk

ow®wxpK gwvlw KwMR I (2) ow®wxpK  oit ex¢Kwt xgxgc eÞg¬ xlËLxQ gËl UkËëUwk KxZet xpëbÖ hbÛËlwK

 Awiwk o¹Ë¬ dwdw Kaw gËlËQd„ ovowËk oÌZøk AwNwËZ ewËQ ÌlwËK xKQÖ gËl„ xpëbÖ ex«ZMY iËd KËkd gwvlwËbËmk Ëg#¦RwxZ bÔgêl Ggv xpëbÖËbk ÌMwlwi„ ex«Z RIpklwl ÌdËpkØk hwnwt,”hwkËZ dyP×þæËkk bxlZ iwKêw Aùe ovLøK  Ìg#¦ RdËMwxÅ xgbøiwd (xWoKhwxk Ag Bx«tw)„” Ìg#¦MY xpëbÖËbk AZøwPwËkk xgkØ˦ Kaw glw iwËd iÖoliwd pËt jwItw„ xpëbÖËbk AZøwPwËkk xgkØ˦ Kaw glËZ xMËt xK gwvlwËbËmk Ìg#¦MY iÖoliwd pËt ÌMl? ËlLK mIKZ Awxlk ÌlLw ”eÞËbwËn eÞwKÚZ Rd”I ”bÖûKwËlk xbgwxdxm” ËZ ÌlwipnêK NUdwk BxZKaw xKìç ZwB gËl„ ÌM#ZigÖ¦ËK xpëbÖ ex«ZMY  xpëbÖk AgZwk gwxdËt hwkZgËnêk Ìg#¦MY xpëbÖk ÌMwlwi I bxlZ pËt ÌMl„ Kwkd ÌKwd Ìg#¦ xpëbÖËbk xgkØ˦ eÞxZgwb Kkwk iZ mx£ß ARêd KkËZ xpëbÖkw Ìbtxd„ kxg VwK×Ëkk hwnwt,  

” iÙZ×ø KËp ’eÖ¢ xdg’ ÌPwk KËp cd,/ hwMø KËp og xdg jw ÌZwk Awed/ xdëbÖK Kxpl lg Zg jËmw hwk/

Kxg KËp,  ÌK lBËg Awdëb Awiwk„” Kxgk Awdëb xdËt eÔRwt Ëg#¦Ëbk ZwkwËbgyÌK gÛwÊYËbk  Ëbgy

bÔMwê Kkwk dwdw Kaw AwËlwPdw KkËl ÌKid pt? bmi mZw²yËZ Ëg#¦Ëbk ZwkwËbgyËK ( Pydwhwnwt K×twd xpd I Rwewxd hwnwt KwËdíwd owiw )  xpëbÖËbk Kwly Ggv bÔMwêËbgyËZ xglyd Kkw pt„  hwkËZ Ìg#¦ciê xgdwËm gÛwÊY iwxftw  PË¢ßk pwZ AwËQ Ggv ZwËbkËK glËZ pt Ìp gÛwÊY, “owkw R^wpw Ìo AwâQw pøwt xpëbÖþÿwd ËZwiwkw„” GB eÞoËŠ xgËmnhwËg DËlöLËjwMø Ìj, gÛwÊY iwxftwkw hwkZyt RdMÌYk Ëi#xlK AxcKwk op oKËlk Rdø þñwþÿø, xmqw, þñwcyd RyxgKw, gwoþÿwd, oÖËjwM, oiZw, kqw, eÞxZkqw Ggv  þññwcyd iZ eÞKwËmk AxcKwk ÌKËr xdËtxQl„ GB bÖ:ÌL kgyëbÛdwa VwK×k  xlËLxQËld, “iwdÖËnk ekËmËk eÞxZxbd ÌVKwBtw bÔËk/ NÙYw KxktwQ Z×xi iwdÖËnk eÞwËYk VwK×Ëk„ / xgcwZwk kØbÛËkwËn bÔxhêËqk cwËk gËo / hwM KËk ÌLËZ pËg oKËlk owËa Adíewd„ / AeiwËd pËZ pËg ZwËbk ogwk oiwd„ ” XwK xexUËt oóeÞyxZ pt  dw„ ÌjLwËd pItwk, pt dykËg„ gÛwÊYËbk AZøwPwËkk xgkØ˦ Êx¢t

oiwÌRk eÞxZgwËb AgZwk ekÂkwi Zwk KËVwk K×Vwk xdËt gRÛK˪ ÌNwnYw KËkd, “xd:qx¢t Kxkg xgmð„

 Aawêu gÛwÊYËbk AZøwPwËkk xgkØ˦ qx¢t jxb eÞxZgwb KËk, D£ß eÞxZgwbKwxk oiwRËK xpvoÛ gÛwÊËYkw

cÔlwk owËa xixmËt ÌbËg„ ZwB Ìg#¦Ëbk ogxKQÖ AwZòþÿ KËk I ÑmgZËìè gxYêZ gÛwÊYøgwËbk oÙxÄk kpoø

 Ìg#¦ mÔdøgwËbk Kwgêd Kxe glËlI AZ×øx£ß pt dw„ mÛy ÑmËlëbÛ K×iwk ÌNwn xZxd Z^wk kxPZ ‘icøjÖËM ÌM#r’

 dwiK MÞËìÿ xlËLËQd, “KilwKËkk eÖ¢ m‰k kxPZ ZwkwZËìè Ìg#¦Ëbk ipwPydZËìèk DËlöL KËk glw pËtËQ Ìj,

 ÌgËb ZËìèk þÿÿwd ËdB„ ÐgxbK iìè DâPwkY KËk ipwmx£ßk Awgwpd Kkw oºg dt„ gÛÊwk eÖ¢ gxmÅ ÌokÕe ÌPÄw

Kkwt Ìbgy þñmkyËk Zwk oóiÖËL AwxgêhÔZ pËt ipwPyËd ÌjËZ AwÌbm Ìbd„ xpiwlt ewk pËt ÌoLwËd xMËt

gxmÅ ÌbËLd, gÖ¦ Zìè owcdwt kËtËQd„ gÖ¦B Awxb ZwxìèK„”  GLdI iwËS iwËS hwkZyt DeipwËbËmk

 xgxhdíþÿwËd pVwu KËk AwxgÆwk pt, Ìjd GK GKUw pwrËMwËrk cµvoþZÔe GK kpoøit„ A¬Kwk Mpµk

ÌaËK gÛwÊYøcËiêk dwËi xdeyrd Ìg#¦RwxZËK AwËÄxeËÄ Ìg^Ëc ÌkËLËQ„ GidxK Ìg#¦Ëbk ewËtk dyËPk

RxiËK gÛwÊY iwxftwkw lÖU KËk xdËt xpëbÖcËiêk owËa xixmËt xbËtËQ„ GhwËg AxMíeÖkwY, gwtÔeÖkwY Ggv

xgnä×eÖkwY op xpëbÖcËiêk xgxhdí owxpZø Ggv MËùe Ìg#¦cËiê xgkØ˦ AeeÞPwk AxZ K×uxoZ I NÙxYZ exkËgËm

 oiÛwU AËmwËKk xgRtbmiy ewld g¬ Kkw pt„ 2300 gQk ek þñwcyd hwkËZk ovxgcwd eÞËYZw Ggv hwkËZk

 eÛw£ßd AwBdiìèy W: Aw˹bKk D£ß oiÛwU AËmwËKk xgRt bmiy xbgËo e^wPlq AdÖMwiy op Ìg#¦cËiê

byqw MÛpY Kkwk 55 xbd ek W: Aw˹bKËkk iÙZ×ø pt„ BxZpwËo AdÖkÕe NUdw gwk gwk AwiwËbk owiËd

 DexþÿZ pt„ HxZpwxoK ZaøwdÖowËk eÖkyk RMdíwËak iËcø Ìj gÛÊgþçxU †® AwËQ, ÌoxUB hMgwd

 gÖ˦k xdgêwd koMÞwpy ipwbìæ cwZ× (b^wZ)„  Kwxdvpwi, pwëUwk, fw†êod eÞiÖL ex«ZËbk iËZ gÖ˦k dwi pËlw

 RMdíwa, ciêËK glw pËlw xpëbÖk ÂhbÛw Ggv ovNËK glkwi dwËi fËZwtw Rwxk KËk„

Ëg#¦ciê : RwxZËhb eÞawk Axhmwe ÌaËK iÖx£ß Ëbt „ A˃wgk 2007 owl, hwkZyt Ìg#¦ exknËbk R¹Öbye UÛwÄ Ggv x¢ËlwK  Ìg#¦ ipwovËNk byqw KxixU hwkËZk dwMeÖk mpËkk byqwhÔxiËZ ipwoiwËkwËp ovxgcwd eÞËYZw þñMyêt

W: hyikwp Aw˹bKËkk ( 1891- 1956) Ìg#¦cËiê byqw MÞpÌYk 51 gnêeÔxZê ÌMwËÀd RÖgxl iËpwuog

 Ggv oiÛwU AËmwËKk HxZpwxoK xgRtw bmiy ipwoiwËkwËp  Dbzjwed  Kkw pËtËQ„ Pyd, xZgµZ, hÖUwd,

 Ìdewl, iwtwdiw, lwIo, K˹wxWtw, iÌŠwxltw,  Rwewd, awBløw«, mÛylvKw, ÌKwxktw, KwdwWw, jÖ£ßkwÄÛ, xgÛËUd,

  fÝwëo, kwxmtw, Rwiwêxd, xoŠweÖk, op 22xU  Ìbm ÌaËK Ìg#¦ eÞxZxdxcMY D£ß Ìg#¦cËiê byqw iËpwuoËg ÌjwMbwd  KÌkËQd„  D£ß ÌMwËÀd RÖgxl oËóilËdk AwËlwPdw ohwk AwlPø xgnt xQl : (1) hwkËZk Ìg#¦cËiêk Duex£ Ggv

 gÛwÊY iwxftwk Mhyk nrjËìè Ìg#¦cËiêk cµvo owcd„ (2) oiÛwU AËmwËKk KxlŠ xgRËtk ek Ìg#¦ciê MÞpY

 Kkwk ek ipwoiwËkwËp xgRt bmiy ewlËd ËowYwly jÖËMk BxZpwÌok ejêwËlwPdw„ (3) þñMyêt W: Aw˹bKk

 hMgwd gÖ̦k mkY xdËZ oiÛwU AËmwËKk eÞxZ oóiwd eÞbmÌêY D§Ö¦ pËt oiÛwU AËmwËKk ipw (4)xgRtw bmiyËZ

 lqwcyK AdÖMwiy op Ìg#¦cËiê x¢mkY MÞpY KËk byqw Ìdd„ (4) AwcÖxdK hwkZ op gZêiwd xpvow Ddô£ xgËmð

Ìg#¦cËiêk eÞËtwRdytZw Ggv  gÖ¦cøwËdk iÔløwtËdk MËgnYw Ggv eÞg¬ ewV„ (5) 2006 owËlk GB xbËd xgmðmwxìæk

Kwidwt Ìg#¦cøwd xmxgk AdÖÅwd Ggv xgËmðk oKl eÞwYy oÖLy ÌpwK mynêK xgmðÐi¢y hwgdwk DbzNwUd  KÌk DexþÿZ Ìg#¦RdZw x¢mkY op eémyl MÞpËd bwdmyl hwgdwt AwZôxdËtwM KËkËQd„ ohwËmËn D£ß byqwhÔxiËZ eÞgwbeÞZyi Ëgwxco£ò  þñMyêt W: Aw˹bKËkk iÔxZêk AwgkY DËdôwPd KËk eÖþewNê xdÌgbd KËkËQd Ìg#¦RMËZk xgxmÄ Ìg#¦ËdZw Ggv xZgµËZk kwÄÛeÞcwd ipwiwdø bwlwBlwiw„ AwiwËbk Awmw GKxgvm mZwx²k Dnw lËMí xgmðgwxo AwËlwxKZ pËt DVÖK  gÖ˦k xgmðËeÞi  Ggv xgbmêËd„            

eÞoŠZ: DËlöLËjwMø Ìj, oiÛwU AËmwËKk iÙZ×øk KËtK gQk ek gÛwÊY iwxftwk Mhyk nrjËìèk owËa iMËck

 ÌodwexZ eÖnøxiÌ¢k xgmðwoNwZKZw xbËt AhÖø¤wd xQl eÖËkweÖxk owixkK xgeög„ eÖnøxi¢ op gÛwÊY iwxftw

Ëg#¦ËbkËK cµvo KkËZ xgxhdí nrjËìè xl® pt Ggv ewxl gYêiwlw (gÛwÊy gw AËmwK xmlwxlxek hwnw )  xdxn¦

KËk ÌbgdwMxk gYêiwlwt Ìg#¦ x¢xeUK op ipwjwd owxpÌZøk oKl MÞÞìÿ ewxlhwnw ÌaËK  ovÆÚËZ AdÖgwb Kkw pt„

 gÛwÊY iwxftwkw ewxlhwnwËK cµvo KËk ovÆÚZ hwnwt Ìgw#¦ owxpZø AcøtËY gwcø Kkw pt„ AgËmËn byNê Qx¢m

 gQk kwRËZòk ek 150 LÙ: eÔgwê˲ eÖnøxiË¢k iZ×ø pËl Zwk eZíy xgxbmwk MhêRwZ eÖ¢ AxMíxi¢ ewUxleÖË¢k

xovpwod AwËkwpY KËk„ Zwkek gÛwÊY iwxftw kwZwkwxZ Ìg#¦RwxZk xgËlwe owcËdk exkKùedw KËk KdøwK×iwky

ÌaËK Kwþôyk ejêìæ Ìg#¦pZøwjš ÂkØ KËk„ Ìg#¦Zyaêþÿwd oóiÖËL eÞËgm xdËnc ÌNwnYw KËk iwxU xbËt ÌXËK

 ÌbItw pt„ AÄi mZwx²ËZ xbËdk ek xbd m‰kwPwjê Ggv Zwk bl oxóixlZhwËg x¢mÔl xbËt ogê¢ Ìg#¦xhq×

op dkdwkyËK xdiiêhwËg pZøw KËk„ hwkËZ hMgwd gÖ¦ I oiÛwU AËmwËKk xgkØ˦ idÖovxpZw, dyl K˪k eÞwtxúP£

itÔL, AekK þôÙxZ I gÙ¦ pwkyÌZk g£ßgø pËlw, “jwkw Ìg#¦RdËK þemê KkËg ZwÌbk þíwd KkËZ pËg„”

 (ËlLK : eÞgwoy LøwxZiwd KlwxiÄ , MùeKwk, I xgxgc MÛìÿ eÞËYZw )